Józef Piłsudski (1867 – 1935)

Na początku grudnia 2017 roku przypada 150. rocznica urodzin Józefa Klemensa Piłsudskiego. Jest on postacią historyczną, której nie da się pominąć w rozważaniach o współczesnej historii Polski, szczególnie przełomu wieków – XIX i XX oraz tworzenia zrębów niepodległości po roku 1918.
Instrumentalizacja historii, jaka nastąpiła w ostatnich latach powoduje, że wielu polskich bohaterów pełni dziś nie takie role, jakie im historia wyznaczyła. Piłsudski szczególnie, spotyka się na każdym kroku, głównie w propagandzie partyjnej, ale i państwowej z przypisywaniem mu ról, których nie pełnił i zasług, których nie miał. Zapomina się jednak o najważniejszej części jego życiorysu –  kiedy w okresie do 1918 roku był socjalistą, jednym z przywódców Polskiej Partii Socjalistycznej, autentycznym bohaterem narodu zniewolonego przez 123 lata zaborów.
Kazimierz Rusinek w artykule pośmiertnym („Walka Ludu”, 26 maja 1935)  przypominał, że do Panteonu wielkości dochodził Piłsudski etapami: „Najpierw bojowiec, później rewolucjonista, drukarz, redaktor, kolporter i agitator, kilkukrotny więzień, twórca Legionów, Komendant, Naczelnik Państwa, Marszałek, Naczelny Wódz Wojska, Wódz Narodu, Dyktator”. Swoją działalność w konspiracji zapoczątkował w PPS. Partia ta wprowadziła go na „drogę Czynu i Sławy”.
Rozważania współczesne na temat postaci Piłsudskiego są przeniesieniem sporów, jakie drążyły środowiska polityczne II RP. Publikacje ukazują linie podziału, i więcej jest nadal emocji, niż racjonalnej analizy sytuacji Polski po uzyskaniu niepodległości w 1918 roku i przełomie zakończonym zmianą ustroju w 1989 roku. Piłsudski pełni w tym sporze rolę bohatera, kata i ofiary. Często urasta do roli postaci diabolicznej, która zdominowała polską scenę pamięci.
Znany publicysta prawicowy Rafał Ziemkiewicz opublikował w tym roku książkę „Złowrogi cień Marszałka”, w której rozprawia się z mitem Piłsudskiego. Twierdzi m.in.: „że kult Piłsudskiego nie tylko zaszkodził nam w przeszłości, przyczyniając się walnie do szybkiej utraty wywalczonej niepodległości i obłędu maksymalizowania strat wojennych aż do granicy biologicznej zagłady, ale szkodzi nam także i dziś. Cofa nas w rozwoju. Niszczy to, co stanowi naszą cywilizacyjną odrębność, co decyduje o naszej wyjątkowości, co pozwoliło nam odnieść największy sukces w dziejach, jakim było odzyskanie i obronienie niepodległości po pierwszej wojnie światowej – i co powinno pozostać, jak za dawnych czasów, podstawą polskości: polski republikanizm”.
Polska prawica, również ta współczesna, będzie miała wątpliwości, co do uznania postaci Józefa Piłsudskiego jako twórcy II Rzeczypospolitej, bowiem jej przywódcy w tym czasie po prostu zawiedli, praktykując ugodowość. Warte wysłuchania są argumenty padające za tym kierunkiem filozofii elit prawicowych, niemniej jednak nie wytrzymują one historycznej próby, jaką stał się rozpad imperialnej struktury Europy po I wojnie światowej. Wytrzymały i uległy społecznej weryfikacji wyłącznie idee zawarte w Deklaracji Kongresu Paryskiego z 1892 roku. Powstała wówczas PPS i ogłoszono doktrynę niepodległości Polski i sprawiedliwości społecznej jako podstawy działania partii w oparciu o bazę, jaką stanowił proletariat.
Prawica nie może zapomnieć, mimo upływu lat, ówczesnej postawy Piłsudskiego, szczególnie razi ją jednak wywieszony w dniu 11 listopada 1918 roku na Zamku Królewskim w Warszawie czerwony sztandar i powszechne hasła „Robotniczo-włościańskiej Rzeczypospolitej”. Dotyczy to również pierwszych rządów socjalistów Daszyńskiego i Moraczewskiego (1918-1919).
O ile widać jednak, że powoli na polskiej prawicy trwa odtwarzanie modelu ideowego i politycznego, jaki funkcjonował przed II wojną światową, o tyle lewica jest w rozsypce i nadal poszukuje swoich korzeni i bohaterów. Wielonurtowość lewicowych tradycji temu nadal nie sprzyja.
Wracając do głównego tematu: czy się to komuś podoba, czy nie, Józef Klemens Piłsudski był przez pierwszą, najważniejszą część swego życia, socjalistą. Był jednym z czołowych przywódców Polskiej Partii Socjalistycznej, kierował Organizacją Bojową PPS, był wydawcą i redaktorem najważniejszego pisma socjalistów – „Robotnika”. Ma ogromny wkład w stworzenie infrastruktury wojskowej, która stała się zalążkiem odrodzonego Państwa Polskiego.
Polska lewica dziś musi sobie dać radę ze swoją historią, dotyczy to wszystkich jej nurtów ideowych i historycznych. Stosunek do Józefa Piłsudskiego, m.in. z racji jego powszechnej rozpoznawalności i akceptacji może być ważnym argumentem w toczącej się w kraju od dłuższego czasu wojny o pamięć i tradycję lewicową, związaną z nurtem polskiego socjalizmu.

Andrzej Ziemski

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

Niewiele  jest w polskiej historii osób tak bardzo zasłużonych i zapomnianych jednocześnie. Jego życiorys to gotowy scenariusz na serial telewizyjny. Jan Józef Lipski, bohater biografii Łukasza Garbala, doczekał się w końcu kompletnej monografii.

Więcej …
 

W dzisiejszych czasach coraz trudniej o pasjonującą powieść poświęconą ludziom lewicy. Dosyć często pomija się ich wkład w kształtowanie polskiej państwowości czy w walkę o sprawiedliwość społeczną. Szablonowo traktuje się ich losy, wpisując w obowiązującą narrację.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 24 gości 

Statystyka

Odsłon : 4797904

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Jednolity front lewicy

Koalicja lewicowych partii to dobra wiadomość dla polskiej demokracji. Brak lewicy doskwiera w polskim parlamencie. Jej brak widać, słychać i czuć. Ale ten związek z rozsądku to jedna wielka niewiadoma. W sposób naturalny powraca w pamięci katastrofa wyborcza sprzed czterech lat.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 10 września 2019 roku odbyło się w Warszawie spotkanie sygnatariuszy Porozumienia Socjalistów. Przedyskutowano sytuację polityczną przed wyborami parlamentarnymi w październiku 2019 roku. Przyjęta została deklaracja „Polsce potrzebna jest lewica”, w której podkreślono wzrost oczekiwań społecznych, co potwierdzają badania, na aktywny udział lewicy w nowym Sejmie i Senacie oraz zwiększenie wpływu wartości ideowych lewicy na treści stanowionego prawa.

Więcej …
 

W dniu 31 sierpnia 2019 roku uległa uprawomocnieniu decyzja Krajowego Rejestru Sądowego w sprawie rejestracji stowarzyszenia Porozumienie Socjalistów.

Więcej …
 

W dniu 31 sierpnia 2019 roku obradowała w Warszawie Rada Naczelna Polskiej Partii Socjalistycznej. Przedyskutowano sprawy związane z wyborami parlamentarnymi.

Więcej …
 

W dniu 18 sierpnia 2019 roku w Warszawie odbyła się prezentacja kandydatów na pierwsze miejsca na listach wyborczych Lewicy. Działacze Lewicy Razem otrzymali 6 miejsc, działacze SLD – 17 a działacze Wiosny – 18.

Więcej …
 

W dniu 14 sierpnia 2019 roku Komitet Wyborczy Sojusz Lewicy Demokratycznej uzupełnił wady zawiadomienia do Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skrótu nazwy komitetu; nowy skrót to "KW Sojusz Lewicy Demokratycznej", a nie "KW Lewica" - poinformowała szefowa Krajowego Biura Wyborczego Magdalena Pietrzak.

Więcej …
 

11 sierpnia 2019 roku Prezydium RN PPS odbyło posiedzenie poświęcone ocenie przebiegu kampanii wyborczej do parlamentu RP 2019 roku. Towarzysze zapoznali się z działaniami sztabów wyborczych i udziałem w nich członków naszej Partii.

Więcej …
 

W dniu 5 sierpnia 2019 roku w Warszawie odbyła się robocza narada zawiązującej się Koalicji „Lewica”. Bazą jej jest porozumienie trzech ugrupowań: Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Partii Wiosna i Partii Lewica Razem.

Więcej …
 

Podczas festiwalu Pol’and’Rock (dawny Przystanek Woodstock) Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ miało zaszczyt gościć Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara oraz przyjaciół z wielu krajów.

Więcej …
 

W dniu 1 sierpnia 2019 roku, w 75 rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego delegacja OKR Polskiej Partii Socjalistycznej w Piotrkowie Trybunalskim, z członkiem Rady Naczelnej PPS Bogdanem Chrzanowskim, złożyła wieniec przed Grobem Nieznanego Żołnierza w tym mieście, oddając hołd wszystkim poległym za wolność i niepodległość Polski.

 

Warszawska Organizacja Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła w dniu 29 lipca 2019 roku kwiaty przed pomnikiem Żołnierzy AK Obwód „Żywiciel” oraz przed tablicą pamiątkową, na Żoliborzu przy tzw. "Starej Kotłowni" położonej przy ulicy Suzina.

Więcej …
 

W dniu 28 lipca 2019 roku lewica zorganizowała w Białymstoku wiec przeciw przemocy. Na centralnym skwerze w tym mieście poza aktywistami organizacji LGBT pojawili się też liderzy partii lewicy: Robert Biedroń z Wiosny, Adrian Zandberg z Razem i Włodzimierz Czarzasty z SLD. Byli obecni przedstawiciele innych ugrupowań lewicy m.in. PPS.

Więcej …
 

Rzecznik prasowy PPS opublikował w dniu 23 lipca 2019 roku oświadczenie w sprawie incydentu podczas emisji programu telewizyjnego w TVP1 "Studio Polska".

Więcej …