Lęk przed socjalizmem

Drukuj PDF
Felieton - Polityka bez masek
prof. dr hab. Maria Szyszkowska

O socjalizmie nie mówi się u nas w mediach. Nie należy to do dobrego tonu. Przemiany socjalistyczne zachodzące w Ameryce Południowej są przemilczane. Problem jest szerszy. Otóż w ogóle nie toczą się dysputy aksjologiczne po 1989 roku. Co pewien czas któryś z polityków lewicy szczyci się pragmatyzmem, nie rozumiejąc często tego, co mówi. Nadaje swojej wypowiedzi sens inny niż poglądy określane mianem pragmatyzmu. Zazwyczaj nazywa tak swoją zdolność do kompromisów, praktycyzm, a niekiedy koniunkturalizm.
Wielkie spory o wartości powinny były towarzyszyć przemianom 1989 roku. Zamiast tego, wdzięczność za otrzymywane pieniądze z Zachodu oraz tendencje naśladowcze – doprowadziły u nas do kapitalizmu. Mit wolnego rynku, konkurencji, miraże osiągania dobrobytu w drodze kopiowania neoliberalnych rozwiązań systemowych, zawęziły horyzonty naszych decydentów. Do debat na temat kształtu życia społecznego i gospodarczego nie dopuszczono.
Smutną satysfakcję mogę czerpać z rysującego się krachu - ubóstwionej przez tak wielu polityków - gospodarki neoliberalnej. Okazuje się nagle, że potrzebny jest interwencjonizm państwowy, planowanie oraz własność państwowa, a więc nie tylko prywatna. Mój głos, by szukać własnych rozwiązań w sferze gospodarki i życia społecznego, by zasiąść do stołu i przeprowadzić ogólnonarodową debatę został zlekceważony. Pisałam o tym w artykułach i wielu książkach od 1993 roku. Zlekceważono, bo był to głos nie mężczyzny i nie „swojego” człowieka. Domagam się od lat uparcie trzech form własności, zaniechania reprywatyzacji i odejścia od mitu powszechnej prywatyzacji. Do tej pory przyniosła ona jednym majątek – innym ubóstwo.
Mogę też czerpać satysfakcję z tego, że wojna w Iraku dla nas się skończyła. Łącznie z dwoma senatorami wyśmiewanej Samoobrony żądałam w Senacie wycofania naszych wojsk z Iraku. Wyśmiano nas.
Nie tylko nikt nie chce zastanawiać się nad tym, co piszę, ale na dodatek zamknęły się przede mną media, ponieważ moje poglądy są w ocenie oficjalnych czynników kontrowersyjne. Oczywiście, to nic nie znaczy. Lewicowość bywa u nas oceniana jako radykalna, gdy nie wspomaga chóru tych, którzy utożsamiają lewicowość z działaniami SLD. Zaznacza się wyraźna tendencja, by nie było innej lewicowości niż SLD-owska. A tę starają się karykaturalnie przedstawiać media.
 Liczne środowisko pozaparlamentarnej lewicy, na którą składa się kilka partii i wiele stowarzyszeń, nie istnieje w świecie wirtualnym. SLD swoim programem nie zagraża interesom kapitalistów, którzy są decydentami mediów. Natomiast lewica pozaparlamentarna, skupiona w Kongresie Porozumienia Lewicy, zagraża interesom najbogatszych grup Polaków. Z lewicą pozaparlamentarną nie robi się interesów. Ona żąda sprawiedliwości, w tym rozwiązań socjalistycznych i domaga się poważnego traktowania głoszonych idei. Najwyższy czas, by pragmatyzm zrównoważyć przywiązaniem do określonych wartości. Zresztą polityka staje się szlachetna wówczas, gdy uprawiają ja ludzie poważnie traktujący własne poglądy. Jak pisze w swoich miniaturach Jan Stępień, czas lewicy umiarkowanej mija.
Socjalizm jest zespołem określonych wartości. One właśnie łączą ze sobą rozmaite koncepcje socjalizmu. Odmian jest kilka, łącznie z socjalizmem chrześcijańskim, który swobodnie rozwijał się w PRL. Zaznaczam to w związku z bezprzykładnym atakiem na PRL.
Ideowości trzeba się uczyć i trwać przy niej. Ukazały się aktualnie trzy książki zbiorowe: „Socjalizm i jego różnorodne koncepcje”, „Seksualność człowieka i obyczaje a polityka”, „Wartości lewicowe w polskiej kulturze XX wieku”. Ludzie lewicy powinni wreszcie zrozumieć, że istotne znaczenie ma nie tylko wygranie wyborów oraz konsekwentne lewicowe działanie, lecz także rozwijanie i pogłębianie własnej lewicowości. Ukształtowana właściwie świadomość przekłada się na doskonalenie prawa i w konsekwencji na stosowne przemiany ekonomiczne. Socjaliści tworzący wyodrębnioną grupę wśród – nawiążmy do tego terminu – umiarkowanej lewicy, wiedzą, że godność człowieka jest osadzona w wierności samemu sobie.
Mówi się dużo o socjalizmie demokratycznym, ale występuje także socjalizm określany mianem etycznego, jak również socjalizm neokantowski oraz socjalizm kooperatywny. Warto też zaznaczyć, że kategoria ludzkości – zgodna z ideą globalizacji – charakteryzuje pogląd współczesnych socjalistów. Niektórzy chcą likwidacji biedy argumentując tym, że wątpliwy jest współudział ludzi biednych w państwie, ponieważ zamknięci są w kręgu poważnych, codziennych trudów związanych z nędzą.
Socjalizm bywa pojmowany dziś też jako najdoskonalsza forma współistnienia jednostki ze wszechświatem. W każdym razie zniesienie własności środków produkcji nie jest powszechnie wskazywane jako droga do socjalizmu. Kładzie się nacisk na rozwój duchowy, czyli wszechstronny psychiczny, jako wartość, a tę z kolei może zagwarantować socjalizm. Wartość człowieczeństwa bywa przez wielu socjalistów zespolona z pacyfizmem. Tylko na tej drodze można ukształtować tę najdoskonalszą formę współistnienia.

Maria Szyszkowska, prof. dr hab., etyk, Wydział Filozofii UW, b. senator SLD, działaczka społeczna
 

Wydanie bieżące

Recenzje

W 2018 roku ukazała się wizjonerska książka Jamie Bartlett’a „Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację”. Jest ona analizą relacji człowieka ze światem cyfrowym, w który dopiero wchodzimy. Szczególnie wiele miejsca autor poświęca ewolucji liberalnego modelu demokracji w starciu z nowymi technologiami, ich przemożnym wpływem na człowieka i budowane od wieków struktury państwa demokratycznego.

Więcej …
 

Postać Tadeusza Kościuszki, wybitnego Polaka, bohatera dwóch kontynentów mimo upływu ponad 200 lat od jego śmierci cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wielu historyków i polityków polskich i zagranicznych. Prace poświęcone jego osobie i działalności ukazują się nieprzerwanie od ponad 200 lat. Jedna z nich autorstwa Piotra Marka Napierały pt „Żołnierz i filozof.

Więcej …
 

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 27 gości 

Statystyka

Odsłon : 5025717

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Arogancja władzy

Ekipy rządzące Polską po roku 1990 zbiły kapitał polityczny i otrzymały władzę na fali krytyki i walce ze zjawiskami arogancji i nieposzanowania obywateli przez poprzedników, którzy przez 45 lat władali Polską Ludową. Ekipy te miały rodowód solidarnościowy, zrodzony w wyniku legendy pierwszego, ponad 10 milionowego związku zawodowego, który od 1980 roku stał się realną siłą polityczną. We wszelkich złożonych deklaracjach i programach składały uroczyste zapewnienia, że nie dopuszczą do arogancji władzy i nieposzanowania człowieka pracy. Zapewnienie to stało się jednym z filarów politycznych przemian i transformacji. Ludzie w to uwierzyli.

Więcej …

Na lewicy

Z dokumentów przekazanych PAP w dniu 4 lutego 2020 roku wynika, że Sąd Okręgowy w Warszawie wydał decyzję o wpisaniu do ewidencji partii politycznych zmian w statucie Sojuszu Lewicy Demokratycznej, która zmienia nazwę SLD na "Nowa Lewica". Sąd wpisał również do ewidencji znak graficzny "Lewica", którym SLD, Wiosna i Lewica Razem posługiwała się w kampanii parlamentarnych i którym posługuje się także klub parlamentarny.

Więcej …
 

W dniu 1 Lutego 2020 roku odbyło się w Warszawie posiedzenie Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 31 stycznia 2010 roku mija 15 rocznica śmierci Jana Mulaka – honorowego przewodniczącego PPS, działacza społecznego, wyśmienitego trenera i wychowawcy, wielkiego patrioty i żołnierza.

Więcej …
 

W dniu 29 stycznia 2020 roku odbyło się zebranie Koła PPS Warszawa Śródmieście. Dyskutowano o przygotowaniach do wyborów prezydenckich. Koło przyjęło uchwałę w tej sprawie skierowaną do Rady Naczelnej PPS, której posiedzenie planowane jest na dzień 2 lutego.

Więcej …
 

W dniach 20-21 stycznia 2020 roku w Warszawie w Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej oraz w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego odbyła się konferencja naukowa pt.: „Ludowa i socjalistyczna wizja niepodległej Polski”.

Więcej …
 

W dniu 19 stycznia 2020 roku w Słupsku odbyła się uroczystość zaprezentowania przez trzy partie: SLD, Wiosna i Lewica Razem Roberta Biedronia, jako oficjalniego kandydata SLD na prezydenta.

Więcej …
 

17 stycznia 1945 roku do zniszczonej niemal doszczętnie Warszawy wkroczyli żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego oraz oddziały Armii Czerwonej. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, gdyż dowództwo niemieckie, obawiając się okrążenia, wycofało większość swoich sił ze stolicy.

Więcej …
 

W dniu 5 stycznia 2020 roku obradowała Rada Krajowa Lewicy Razem. Jak poinformowano, partia przyjęła stanowisko, w którym wzywa polski rząd do odcięcia się od planów destabilizacji Bliskiego Wschodu przez administrację prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa.

Więcej …
 

W dniu 14 grudnia 2019 roku zebrała się w Warszawie Krajowa Konwencja SLD. Po konsultacjach w województwach, podjęła decyzję o zmianie statutu Sojuszu, która umożliwi połączenie sił SLD i partii Wiosna. Głosowało 127 delegatek i delegatów, za oddano 109 głosów, przeciwko było 10 osób, a 8 wstrzymało się od głosu.

Więcej …
 

W dniu 7 grudnia 2019 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Krajowej Stowarzyszenia „Pokolenia” z udziałem zaproszonych gości. Omówiono tryb przygotowań do Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia w październiku 2020 roku.

Więcej …
 

W dniach 25-28 listopada 2019 roku w Nałęczowie odbyła się ogólnopolska, międzyśrodowiskowa konferencja naukowa  pt.: „Mistrzowie,  pedagodzy, nauczyciele” pod naukowym patronatem prof. Marii Szyszkowskiej.

Więcej …
 

W dniu 21 listopada 2019 roku w Piotrkowie Tryb. odbyła się VII Ogólnopolska Konferencja Naukowa – Szkice z dziejów lewicy pt. 100-lecie Sejmu Ustawodawczego oraz 120-lecie obecności PPS w Piotrkowie Trybunalskim.
Organizatorami Konferencji byli: Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego (Filia w Piotrkowie Tryb.) – Instytut Historii i Spraw Międzynarodowych, Porozumienie Socjalistów, Stowarzyszenie im. Ignacego Daszyńskiego przy współudziale Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …