Socjalizm w XXI wieku: Praca u podstaw i od podstaw.

Drukuj PDF

Jan Janiszewski

Albo tzw. klasy wyższe, skupione głównie na „zachodzie/ północy”, skończą z bezwstydną konsumpcją, albo w ciągu kilkunastu lat puszczą ludzkość z torbami, lub z dymem. Konieczny jest „przewrót” w sferze mentalnej, ale i w gospodarce, technologii, sztucznej inteligencji: eliminacja pewnych dziedzin, gałęzi, firm, i w ich miejsce tworzenie nowych. Te zaś powinny mieć charakter społeczny, pracowniczy, spółdzielczy, być wspierane przez państwo. Celem tego cyklu było zastanowienie się nad rozwiązaniami wychodzącymi naprzeciw wyzwaniom/ zagrożeniom XXI w. oraz zainteresowanie tą sprawą i propozycjami formacji polskiej lewicy. Organizowanie się ludzi do pracy gospodarczej, do własności - nowe społeczeństwo obywatelskie.


Drugą płaszczyzną i instrumentem po systemie edukacji i oświaty, niezbędną do zmian relacji społecznych/własności jest organizowanie się społeczeństwa/ społeczeństwo obywatelskie. Mówiąc prosto, przygotowani teoretycznie przez sferę I system edukacji, ludzie -dysponujący odpowiednim zasobem wiedzy i poziomem świadomości społecznej przystępują do etapu drugiego praktycznego, prowadzącego do ich ekonomiczno-społecznej podmiotowości, tzn. do organizowania się i łączenia do pracy gospodarczej, do tworzenia i wykorzystania własności.
Naszą intencją jest skupienie uwagi w programie lewicy na jednym z pól organizowania się ludzi. Na polu, którym nikt do tej pory się nie zajął. Jest to gospodarczy aspekt społeczeństwa obywatelskiego /SO. Nie oznacza to oczywiście niedoceniania innych form SO. Idzie tylko o to, iżby gospodarczy aspekt tej kategorii w ogóle zaistniał i by nadać mu wysoką rangę. To jest duże wyzwanie dla lewicy, jeśli założyć, iż organizowanie się ludzi (SO), jest jednym z najważniejszych wymogów i narzędzi przebudowy stosunków i struktury społecznej, ale też odnowy chorującej demokracji. Bowiem pełnokrwiste społeczeństwo obywatelskie to także zbiorowa praca gospodarcza, społeczna, socjalna, kulturalna obywateli, jako współwłaścicieli środków produkcji.
Udział w takiej działalności i własności mas byłby główną cechą odróżniającą typowe dla kapitalizmu/ liberalizmu „stare” SO od społeczeństwa obywatelskiego „nowego typu”.
Partia powinna w tym zakresie nakreślić swoim członkom działającym/ pracującym w instytucjach państwa, samorządach (parlament, rząd, Sejmiki, Rady) – zadania wspierania przez nich tworzenie społeczeństwa obywatelskiego, w tym jego aspektu gospodarczego.
Lecz jednym z ważnych narzędzi organizowania SO jest praca samej partii i jej instancji. Powinna ona polegać na zachęcaniu i mobilizowaniu oraz uczeniu obywateli organizowania się do różnych celów, w tym do działalności gospodarczej i własności. Pamiętamy szkoły liderów SLD, a jeszcze dalej sięgając pamięcią, aż do PPS - OMTUR),

Dlatego, na przykład, formami stosowanymi przez organizacje partii mogłoby być m. in.:
- tworzenie przy gminnych/miejskich/powiatowych radach partii „szkół aktywności społecznej”, prowadzących „kursy” samoorganizowania dla młodzieży, absolwentów szkół, bezrobotnych;
- tworzenie przy radach partii gmin, miast, powiatów, województw „szkół partyjnych”, przygotowujących liderów do pracy organizującej absolwentów szkół/studiów, bezrobotnych.
Działalność państwa (parlament, rząd, samorząd)
Trzecią „płaszczyzną-instrumentem” przekształceń relacji społecznych/ własności, jest polityka państwa w sferze ekonomicznej. Realizuje ją parlament, rząd, resorty, samorząd. Zależnie od skali poparcia społecznego, i tym samym adekwatnej legitymacji demokratycznej, oraz ram prawnych, opcja rządząca realizuje przebudowę stosunków i struktury społecznej, własności.
Po dyskusjach eksperckich i wewnątrzpartyjnych, lewica powinna określić kierunki, zakres, i sposoby realizacji debaty społecznej i parlamentarnej. A decyzję o wprowadzeniu rozwiązań podejmie społeczeństwo drogą demokratycznych procedur, wyborów, referendum.
Socjaldemokracja mówi o „nowoczesnym państwie dobrobytu”. Ale do jego realizacji już nie wystarczą typowe posunięcia formacji: reforma sfery społecznej/socjalnej; gospodarcze funkcje państwa; redystrybucja. Dziś na nowoczesne państwo dobrobytu to już za mało. Trzeba również opracować i wcielić przebudowę relacji i struktur własności drogą jej uspołecznienia, oraz upodmiotowienia obywateli przez kreowanie własności kolektywnej, pracowniczej, spółdzielczej.
Państwo mogłoby to czynić poprzez:
1.Modyfikację praktyki prywatyzacyjnej, polegającą między innymi na:
- nadaniu wysokiej rangi prywatyzacji przedsiębiorstw metodą akcjonariatu pracowniczego. Ponieważ jednak większość małych i średnich firm jest już sprywatyzowana - trzeba to będzie czynić rozwijając tzw. prywatyzację założycielską, to znaczy, sposobami tworzenia nowych firm metodą akcjonariatu pracowniczego;
- przyjęciu rozstrzygnięć prawnych, umożliwiających i stymulujących rozwój: własności pracowniczo-państwowej (udziałowcy pracownicy, Skarb Państwa); pracowniczo-komunalnej (udziałowcy pracownicy, gminy/powiaty); partycypację pracowników we własności firm stricte prywatnych (poprzez zamianę części zarobków na akcje zakładu, udzielanie kredytów dla pracowników na wykup akcji firmy); ulgi dla pracodawców (właścicieli);
2. Zahamowanie negatywnych trendów, i nadanie wysokiej rangi i przyspieszenia rozwojowi różnych form własności spółdzielczej, w tym zwłaszcza spółdzielczości wytwórczej, usługowej, dot. rozwijania technologii innowacyjnych, ekologicznych itp.;
3. Tworzenie rozwiązań prawnych, finansowych, organizacyjnych, stymulujących prywatyzację założycielską, nastawioną na własność pracowniczą, spółdzielczą, skierowaną do ludzi młodych, absolwentów różnych poziomów i typów szkół, osób bezrobotnych. Rozwijających, nowe potrzebne kierunki gospodarczo-społeczne, ekologia, zdrowie, opieka.
Lewica powinna uznać rozwijanie powyższych form za główny kierunek działań, gdy idzie o skalę i znaczenie w procesie budowy nowych stosunków i struktury własności.
Głównym kierunkiem polityki państwa w kwestii uruchamiania nowych typów działalności gospodarczej, sprzyjania powstawaniu nowych przedsiębiorstw, walki z bezrobociem, powinno się stać dążenie do tworzenia własności kolektywnej (pracowniczej, spółdzielczej).
Ważnym miejscem tworzenia własności kolektywnej wspieranej przez państwo powinna być sfera gospodarki, środowiska społeczne i dziedziny wychodzące naprzeciw wyzwaniom XXI wieku: klimatowi; nierównościom; zagrożeniom zdrowia; dobrego wykorzystania sztucznej inteligencji, innowacyjnych technologii, komputerów kwantowych, nanotechnologii itp.
Jest to wielkie pole walki o dobrą przyszłość, ale i o przetrwanie planety, przyrody, ludzkości. Konieczne pozytywne rezultaty tej walki nakładają na gospodarkę, technologię, sztuczną inteligencję nakaz, swoistego w ich zakresie, „przewrotu”. Ów przewrót to między innymi eliminowanie dziedzin, gałęzi, firm, i tworzenia w ich miejsce nowych. Będzie potrzeba wielu nowych przedsiębiorstw, te zaś winny mieć charakter społeczny, pracowniczy, spółdzielczy, być wspierane przez państwo.
Wiele z dziedzin, gałęzi i firm „nie-ekologicznych”, „antyzdrowotnych” musi upaść. Już dziś powinny powstawać plany i za nimi realizacja wygaszania, np. produkcji samochodów osobowych i towarowych - benzynowych/ olej napędowy; wdrażana produkcja elektrycznych, ale też w ograniczonej skali, a w ich miejsce rozwijana produkcja ekologicznej komunikacji zbiorowej, miejskiej, dalekobieżnej, osobowej i towarowej, tramwaje, autobusy elektryczne, kolej. To tylko jeden z przykładów. A sprawa będzie dotyczyć większości dziedzin.
Ów przewrót eliminujący to, co ludzkości zagraża, ale też dynamizujący rozwój innowacyjnej działalności gospodarczej, społecznej na rzecz ekologicznych źródeł energii; ekologicznej komunikacji i transportu ludzi i towarów; nowatorskich sposobów, metod odzysku i przerobu surowców, materiałów wtórnych, śmieci, odpadów; poszukiwania i uruchamiania nowych źródeł żywności; urządzeń do zbierania, magazynowania i wykorzystania wody; rozwijania nowoczesnych usług społecznych, socjalnych, dotyczących rekreacji, opieki i zdrowia osób starszych, niepełnosprawnych. Uważamy, iż to właśnie w „przyszłościowych” dziedzinach działalności gospodarczej, wychodząc na spotkanie wyzwaniom, państwo powinno wspierać i stymulować tworzenie oraz działalność tych nowoczesnych, nowatorskich przedsiębiorstw wytwórczych, usługowych, innowacyjnych, socjalnych opartych o formę własności pracowniczej, spółdzielczej, mieszanej. Lewica powinna taką ofertę programową przygotować i przedstawić społeczeństwu.

Jan Janiszewski
To jest ostatni post z cyklu przedstawiającego refleksje jednego ze spotkań SPSD
Facebook 18.08.2022

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Przestudiowałem nową książkę Grzegorza Kołodki pod trochę pretensjonalnym tytułem „Wojna i pokój”. Cel książki jest wyraźnie określony następującą deklaracją: „przyszłość traktuje się w dwóch kategoriach – nieuniknionej i możliwej. Obecnie tego, co się na pewno stanie, jest dużo mniej niż tego, co stać się może.

Więcej …
 

14 listopada 2014 r.  w Chinach ukazał się I tom książki autorstwa prezydenta Xi Jinping’a – Zarządzanie Chinami (ang. The Governance of China). Aktualnie, od sierpnia 2022 roku rozpowszechniany jest czwarty tom

Więcej …
 

Można być krajem małym, jak Singapur czy Szwajcaria – i znajdować się w czołówce. Można być dużym, jak Brazylia czy Nigeria – i wlec się na końcu.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 26 gości 

Statystyka

Odsłon : 6748768

Temat dnia

Komu Patrioty?

Niemcy zaoferowały Polsce system obrony powietrznej i przeciwrakietowej typu Patriot, zadeklarowała minister obrony RFN Christine Lambrecht. Baterie mają pomóc w zabezpieczeniu przestrzeni powietrznej po tym, jak zbłąkany ukraiński pocisk rozbił się na terytorium Polski.

Więcej …

Wywiad tygodnia

Lewica przed wyborami 2023

Z Pauliną Piechna-Więckiewicz wiceprzewodniczącą Nowej Lewicy rozmawia Przemysław Prekiel

W jakiej konfiguracji Lewica przygotowuje się do wyborów? Wspólna lista jest już chyba nierealna?


Od początku mówiliśmy, żeby Zjednoczona Prawica przestała rządzić, to opozycja musi mieć jakiś pomysł i pakiet do zaoferowania dla Polek i Polaków. Samo odsunięcie PiS od władzy to za mało. Obecnie nie ma większej woli na opozycji do tego, żeby tworzyć wspólną listę.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 3 lutego 2023 roku w Warszawie odbyło się spotkanie zespołu redakcyjnego „Przeglądu Socjalistycznego” z okazji wydania numeru kwartalnika za rok 2022. W spotkaniu uczestniczyli autorzy pisma, grupa czytelników oraz działaczy ruchu socjalistycznego.

Więcej …
 

W dniu 17 stycznia 2023 roku przed Grobem Nieznanego Żołnierza przedstawiciele organizacji kombatanckich i wojskowych złożyli kwiaty z okazji 78 rocznicy wyzwolenia Warszawy. Organizatorem uroczystości był Związek Żołnierzy Wojska Polskiego.

Więcej …
 

W dniu 12 stycznia 2022 roku, jak podała Polska Agencja Prasowa, Koło Parlamentarne PPS dokonało zmiany na funkcji przewodniczącego. Odwołany został senator Wojciech Konieczny, przewodniczący Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 11 stycznia 2023 roku w Warszawie obradowała Rada Mazowiecka Polskiej Partii Socjalistycznej. Zebranie poświęcone było problemom towarzyszącym przygotowaniom do mających się odbyć w 2023 roku w Polsce wyborom parlamentarnym, a w perspektywie wyborom samorządowym i do Parlamentu Europejskiego.

Więcej …
 

W dniu 5 stycznia 2023 roku odbyło się pierwsze po Walnym Zgromadzeniu posiedzenie zarządu Porozumienia Socjalistów. Wybrano Prezydium Zarządu w składzie: dr Andrzej Ziemski – prezes, Kazimierz Treger – wiceprezes, Czesław Kulesza – sekretarz generalny, Zbigniew Dymke – skarbnik oraz członkowie zarządu – Jan Herman, dr Marta Kościelecka i Piotr Lewandowski.

Więcej …
 

Prezydium Rady Naczelnej PPS opublikowało w dniu 28 grudnia 2022 roku Stanowisko w sprawie proponowanych zmian w Kodeksie wyborczym.

Więcej …
 

W dniu 17 grudnia 2022 roku w Warszawie w trybie mieszanym (hybrydowym) odbyło się I(VII) Walne Zgromadzenie Porozumienia Socjalistów. Stowarzyszenie pod tą nazwą działa od 3 lat, wcześniej od roku 2004 działało jako Ruch Społeczny Praca-Pokój-Sprawiedliwość.
Walne Zgromadzenie Porozumienia Socjalistów miało charakter statutowy, sprawozdawczo-wyborczy.

Więcej …
 

16 grudnia 1922 r. w  warszawskiej Zachęcie został zastrzelony pierwszy Prezydent RP Gabriel Narutowicz.  Zamachowcem był powiązany z endecją Eligiusz Niewiadomski. W 100 rocznicę tego tragicznego wydarzenia, w dniu 16 grudnia 2022 roku, członkowie władz PPS złożyli kwiaty pod Zachętą.

Więcej …
 

W dniu 10 grudnia 2022 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Naczelnej Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W dniu 6 grudnia 2022 roku w Warszawie odbyło się spotkanie Rady Mazowieckiej Polskiej Partii Socjalistycznej. Poświęcone było omówieniu problemów związanych z praktycznym wymiarem przygotowań do wyborów parlamentarnych w 2023 roku.

Więcej …
 

W dniu 19 listopada 2022 roku w 130 rocznicę Kongresu Paryskiego, na którym zapoczątkowano działalność Polskiej Partii Socjalistycznej, odbyła się w Warszawie uroczysta sesja poświęcona tym wydarzeniom.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2022 roku przypada 104. rocznica powołania w Lublinie Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej z premierem Ignacym Daszyńskim na czele. Podstawę polityczną tego rządu tworzyły trzy ugrupowania: Polska Partia Socjalistyczna, Polska Partia Socjal-Demokratyczna oraz PSL Wyzwolenie.

Więcej …