„Raport Karskiego”

karskiRok 2014 jest rokiem wybitnego Polaka, Jana Karskiego. Dyplomaty, prawnika, żołnierza. Setna rocznica jego urodzin stałą się dobra okazją do przypomnienia jego najwybitniejszego działa pt. „Tajne państwo”, która ukazała się po raz pierwszy równo siedemdziesiąt lat temu.

Najsłynniejszy polski kurier opowiada w swojej książce o kształtowaniu się struktur polskiego państwa podziemnego. Od samego początku, od wrześniowej klęski przechodził on bowiem przez wszystkie szczebla podziemnej hierarchii. Co bardzo charakterystyczne, Karski uważał, że bycie w konspiracji, oprócz oczywistego honoru i odpowiedzialności, niesie za sobą również ogromne przywileje. Dawało bowiem poczucie wspólnoty i tak bardzo potrzebnej pomocy, w razie wsypy czy niepowodzenia uruchamiana została cała machina podziemnego państwa. To była w pewnym sensie elita. Fenomen polskiego państwa podziemnego polegał również na tym, iż w pełnej konspiracji, w okresie nazistowskiego terroru, wykształciła się cała państwowa administracja. W żadnym innym kraju nic podobnego nie miało miejsca.
Książka zaczyna się tuż przed hitlerowską agresją na Polskę. Jan Karski jest wówczas pracownikiem MSZ. Wybuch wojny spotyka „Witolda” w Oświęcimiu, gdzie jako podporucznik został skierowany rozkazem do kwatery w mieście, które stało się później symbolem Holocaustu. Jego następna droga w tej wojennej zawierusze jest bardzo bogata. Bardzo szybko zostaje członkiem ruchu oporu, jego niewątpliwym atutem są wówczas status społeczny, młody oficer i dyplomata, znający biegle kilka języków to wszystko miało mu pomóc w jego życiowej, dramatycznej misji.
Publikacja w doskonały sposób oddaje atmosferę lat okupacji w Polsce. Jan Karski bardzo często zwraca uwagę i podkreśla to z dumą. Otóż Polska nie miała swoich kolaborantów, tak, jak podbite państwa w zachodniej Europie. Kolaboranci, jeśli już się trafiali, od razu byli likwidowani przez Podziemne władze. Sam Karski był przy takim wyroku, co potwierdza tylko, jak bardzo dbano o takie detale, za przyczyną których narażało się na śmierć wiele osób. Jak do konspiracji odnosili się sami warszawiacy? „ Zasadniczo jednak warszawiacy nader łatwo przystosowali się do bytowania w konspiracyjnej sieci, która rozrosła się i przeplatała ze wszystkimi, różnorodnymi aspektami życia tego miasta. Tak wiele osób pracowała dla Podziemia, że reszta ludności zaczęła traktować to, co robiły, jak coś oczywistego, dopasowując swe zwyczaje do dziwactw krewnego czy bliskiego przyjaciela. Nauczono się nie plotkować o tym, co robią znajomi, ani nie wścibiać nosa w sprawy sąsiadów. Nauczono się nie wymieniać nazwisk tych mężczyzn i kobiet, jeśli nie było wiadomo, czym się zajmują” –  pisał najsłynniejszym polski kurier.
Publikacja zawiera mnóstwo charakterystycznych dla Podziemia aspektów, takich jak struktury,  podziemna prasa, propaganda, edukacja, podziemny parlament. Zwróciłem uwagę na ten, który jest bardzo pomijany. Chodzi o łączniczki, bez których, jak pisał Karski, nie byłoby polskiego Podziemia: „Łączniczki do roboty konspiracyjnej nadawały się idealnie. Właściwie muszę stwierdzić, że wbrew rozpowszechnionej na całym świecie opinii, iż kobiety są gadatliwe i niedyskretne, moje własne doświadczenia skłoniły mnie do przekonania, że na ogół sprawdzają się one lepiej od mężczyzn”. Podkreślał również o ogromnym poświęceniu, jakie charakteryzowało łączniczki: „Łączniczki ucierpiały bardziej niż większość polskich kobiet, choć wojna przyniosła ciężkie doświadczenia wszystkim Polakom(…) Ponosiły największe ofiary, a ich wkład był najmniej doceniany. Pracowały ponad siły i narażały się najbardziej. Za swe bohaterstwo nie otrzymywały awansów ani odznaczeń”. To bardzo wymowne. Warto pamiętać te słowa w zbliżająca się rocznicę wybuchu powstania warszawskiego.
Jednak sensem jego życia był raport, o którym miał usłyszeć cały demokratyczny świat. Miał wstrząsnąć sumieniami polityków oraz intelektualistów. Świat zachodni był jednak głuchy na słowa Jana Karskiego. Zanim opowiadał o hitlerowskich zbrodniach, sam doświadczył tego, czym był Holocaust. Chciał na własne oczy zobaczyć to, o czym mówili wszyscy. Nawiązawszy kontakt z przywódcami dwóch żydowskich organizacji, socjalistycznej i syjonistycznej. Ta rozmowa wywarła na nim wielkie wrażenie. Pytał ich, co ma powiedzieć aliantom, czego oni oczekują od świata. Mimo zniechęcania i świadomi tego, co czeka żydowski naród, nie kryli przy tym pretensji i nadziei jednocześnie. Oczekiwali konkretnych militarnych działań, które mogłyby zatrzymać „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej”.
Jan Karski nie uzyskał tego, o co walczył, zachodni alianci, mimo, iż zdawali sobie sprawę z tego, co dzieje się z Żydami, nie zrobili nic. Spełnił swój dziejowy obowiązek. Jego raport jest sumieniem wolnego świata a jednocześnie, oskarżeniem o bierną postawę mocarstw.

Przemysław Prekiel

---
Jan Karski „Tajne państwo”, wyd. Znak, str. 420, Kraków 2014 r.


 

Wydanie bieżące

Recenzje

Ukazała się ostatnio książka autorstwa Matthew d’Ancona „Postprawda”. Na tle lektury tej książki, która jest dziennikarskim zapisem ogromnej liczby zdarzeń i informacji ukazujących głębię problemu, widzimy czym jest zjawisko postprawdy.

Więcej …
 

Rok 2018 jest rokiem Ireny Sendlerowej, wielkiej narodowej bohaterki, która w czasach niemieckiej okupacji, z narażeniem życia swojego i najbliższych, ratowała żydowskie dzieci z warszawskiego getta. Autorka książki „Sendlerowa w ukryciu” Anna Bikont dokonała wyłomu w jej biografii. Ale po kolei.

Więcej …
 

Stanisław Dubois zaliczany do grona Wielkich Socjalistów  jest postacią znaną, choć niezbyt upowszechnianą i lubianą przez historyków i media m.in. ze względu na swe usytuowanie polityczne na lewicy Polskiej Partii Socjalistycznej i nietrzymające się konwencji zasady działania. Zawsze wznosił się ponad interes własny, był niepoprawnym idealistą, których w PPS było wielu. On jednak wyróżniał się zawsze swą ideowością i patriotyzmem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 28 gości 

Statystyka

Odsłon : 4280387

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Amnestia na stulecie RP

Polska Partia Socjalistyczna zgłosiła inicjatywę legislacyjną – ogłoszenie powszechnej amnestii z okazji stulecia niepodległości Polski. Wniosek w tej sprawie został skierowany w dniu 28 marca br. do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Od złożenia listu minęło trochę czasu, zbliża się kulminacja obchodów stulecia, a reakcji prezydenta RP brak. Temat także nie został zauważony przez innych polityków, nawet media podchodzą do sprawy jak „pies do jeża”. Czemu tak się dzieje? Amnestia nie jest przecież ewenementem w historii II RP i w powojennej Polski.

Więcej …

Na lewicy

Przed oficjalnymi obchodami 74. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, w dniu 28 lipca 2018 roku na Żoliborzu pod pomnikiem ugrupowania „Żywiciel” oraz przy tablicy upamiętniającej walkę batalionu OW PPS im. gen. Jarosława Dąbrowskiego przy ulicy Suzina, wieńce od Polskiej Partii Socjalistycznej złożyli towarzysze: Cezary Żurawski – przewodniczący Organizacji Warszawskiej PPS i tow. Ryszard  Dzieniszewski, członek Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

Jak podaje „Dziennik Zachodni” w dniu 28 lipca 2018 roku na cmentarzu przy ulicy Zuzanny w Sosnowcu spotkali się ci, którzy dobrze wspominają czas, kiedy Edward Gierek stał na czele państwa polskiego. Okazją do tego była siedemnasta rocznica śmierci Edwarda Gierka. Rocznica ta od kilkunastu lat jest okazją do spotkań nad grobem byłego I sekretarza KC PZPR.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna opublikowała w dniu 26 lipca 2018 roku oświadczenie dotyczące łamania demokracji w Polsce.

Więcej …
 

22 lipca 2018 roku w Bydgoszczy odbyły się uroczystości związane z przypadającą w tym dniu 74. rocznicą ogłoszenia Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Organizatorami byli: Rada Wojewódzka PPS w Bydgoszczy, Społeczne Forum Wymiany Myśli z Bydgoszczy, Warszawy i Wrocławia, Portal Internetowy strajk.eu, Kampania Historia Czerwona i Czarno-Czerwona oraz Inicjatywa Czerwonej Róży.

Więcej …
 

W dniu 21 lipca 2018 roku pod Pomnikiem Żołnierza I Armii Wojska Polskiego w Warszawie, na skwerze przy ul. Andersa 13, odbyło się składanie wieńców i kwiatów z okazji 74. rocznicy powołania dekretem nr 3 Krajowej Rady Narodowej z dnia 21 lipca 1944 roku, jednolitego, odrodzonego Wojska Polskiego.

Więcej …
 

W dniu 4 lipca 2018 roku w Warszawie odbyło się wspólne spotkanie Koalicji SLD – Lewica Razem oraz Rady Dialogu i Porozumienia Lewicy. Podczas spotkania, w którym uczestniczyli liderzy większości ugrupowań lewicowych dyskutowano o aktualnej sytuacji w kraju i na scenie politycznej przed jesiennymi wyborami samorządowymi.

Więcej …
 

W Warszawie w dniu 14 czerwca 2018 r. Ruch Odrodzenia Gospodarczego opublikował list otwarty do Społecznego Komitetu Lewicy Obchodów 100-lecia Odzyskania Niepodległości  w sprawach ważnych dla Polski i Polaków.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna opublikowała w dniu 26 czerwca 2018 roku list otwarty do polskich parlamentarzystów w prawie autonomii uczelni w związku m.in. z przygotowywaną ustawą.

Więcej …
 

W dniu 25 czerwca 2018 roku w Warszawie odbyła się konferencja „Pokój globalny, wartość nieprzemijająca”. Organizatorem była Komisja Historyczna Rady Naczelnej Polskiej Partii Socjalistycznej. Konferencja ta kontynuowała wątki rozpoczęte podczas konferencji Komisji Historycznej PPS z dnia 30 września 2017 roku dotyczącej 60-lecia Planu Rapackiego i innych polskich inicjatyw pokojowych.

Więcej …
 

18 czerwca 2018 roku w symbolicznym miejscu – przy tablicy pamiątkowej na Placu Grzybowskim w Warszawie upamiętniającej śmierć działaczy PPS, którzy w 1904 r. starli się z carskim zaborcą w walce o niepodległość i sprawiedliwość społeczną – ogłoszono powstanie koalicji wyborczej SLD - Lewica Razem.

Więcej …
 

19 maja 2018 roku w Warszawie odbyła się konferencja „Polska w Europie – Europa w Polsce”. Jej organizatorem był Ruch Odrodzenia Gospodarczego im. Edwarda Gierka.

Więcej …
 

W dniu 19 maja 2018 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Krajowej Stowarzyszenia „Pokolenia”, konferencja na temat jednego z Wielkich Socjalistów – Stanisława Dubois (1901-1942) z cyklu „Poszukiwanie wzoru osobowego” oraz tradycyjne, organizowane rokrocznie spotkanie byłych działaczy ruchu młodzieżowego z okresu Polski Ludowej.

Więcej …