Bohater trzech narodów - Henryk Sławik

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Grzegorz Łubczyk, najpierw korespondent prasy polskiej, później ambasador RP w Budapeszcie, wydał swą koleją książkę odkrywającą postać Henryka Sławika, śląskiego socjalisty, członka PPS, bohatera trzech narodów: polskiego, węgierskiego i żydowskiego. Książka: „Henryk Sławik. Wielki zapomniany Bohater Trzech Narodów” ukazała się na początku tego roku nakładem Oficyny Wydawniczej „Rytm” z Warszawy.
Kim był Henryk Sławik, nazywany przez niektórych „polskim Wallenbergiem”? Urodził się 16 lipca 1894 roku w Szerokiej (dziś dzielnica Jastrzębia Zdroju). Ukończył zaledwie szkołę podstawową, rodziców nie było stać na jego naukę. Dzięki samozaparciu i samokształceniu osiągał kolejne szczeble wiedzy i pozycji. W 1928 roku został redaktorem naczelnym „Gazety Robotniczej” oraz prezesem Syndykatu Dziennikarzy Polskich Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Reprezentował też Śląsk w Lidze Narodów w Genewie.
Sławik zapisał się na Śląsku jako organizator Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych i Robotniczych Klubów Sportowych. Przez kilka lat był prezesem Śląskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego Młodzieży Robotniczej „Siła”. Szybko tez stał się jednym z liderów śląskiej PPS.
W momencie wybuchu II wojny światowej znalazł się wśród licznej grupy uchodźców, którzy poprzez Węgry zamierzali przedostać się do Polskiej Armii we Francji. Nigdy tam jednak nie dotarł. W październiku 1939 roku znalazł się na Węgrzech w obozie przejściowym pod Miszkolcem. Tam zetknął się i rozpoczął współpracę z Józsefem Antallem, któremu władze węgierskie poleciły zorganizowanie rządowej struktury do spraw uchodźców wojennych.
Los zetknął ze sobą Sławika i Antalla. Jak pisze w swej książce Grzegorz Łubczyk: „Tak zaczęła się niezwykła przyjaźń dwóch mężczyzn, Polaka i Węgra, przyjaźń, która wywarła bardzo pozytywny wpływ na kondycje polskiego uchodźstwa wojennego nad Cisą i Dunajem. Była to przyjaźń na życie i… śmierć aż do ostatecznego końca. To właśnie tej przyjaźni wiele tysięcy polskich Żydów zawdzięcza przeżycie Holocaustu”.
Henryk Sławik od jesieni 1939 roku zaczął organizować w porozumieniu z Antallem strukturę Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Polskimi Uchodźcami na Węgrzech, którego został prezesem. W skład komitetu weszli przedstawiciele wszystkich polskich sił politycznych zgodnie z dyrektywami rządu polskiego w Londynie. Sławik wiosną 1940 roku mianowany został też delegatem na Węgry Ministerstwa Opieki Społecznej rządu polskiego.
Prowadził szeroką działalność organizacyjną mającą na celu wsparcie polskich uchodźców. Dziesiątki z nich trafiło przez Węgry do innych krajów, uniknęli śmierci.
Oddzielny rozdział jego działalności stanowi pomoc i uratowanie kilku tysięcy polskich Żydów, głównie dzieci, które docierały w transportach na Węgry z okupowanej Polski.
Wg niektórych opinii liczba ta przekracza 14 tysięcy uratowanych Polaków, wśród których większość stanowili polscy Żydzi.
Z inicjatywy Sławika, przy poparciu Antalla, zorganizowany został w Vacu położonym 32 km od Budapesztu sierociniec dla dzieci żydowskich. W tym zakamuflowanym pod nazwą „Dom sierot polskich oficerów” przebywały dzieci przywiezione z Polski.
Działalność Sławika trwała do momentu wkroczenia Niemców na Węgry w marcu 1944 roku. Został aresztowany w lipcu tego roku. Po konfrontacji z aresztowanym także Antallem, którego nie wydał, został przewieziony do Mauthausen, gdzie rozstrzelano go 25 lub 26 sierpnia 1944 roku.
Po wojnie właściwie zapomniano o Sławiku, choć opinia o nim, że to Wallenberg powinien nazywać się „szwedzkim Sławikiem” a nie odwrotnie wydaje się być zasadna. Powodem do ponownego odkrycia prawdy o zasługach Henryka Sławika stała się uroczystość jemu poświęcona w Yad Vashem, gdzie 6 listopada 1990 roku córka Krystyna odebrała przyznany ojcu pośmiertnie Dyplom Honorowy i Medal „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.
Książka Grzegorza Łubczyka ma ogromne znaczenie poznawcze i dokumentacyjne. Towarzyszy jej autorski film realizowany na Węgrzech, w Polsce i w Izraelu, który pokazuje dziesiątki świadków działalności Sławika i wiele sędziwych już dziś osób przez niego uratowanych. Film ten wyemitowała w ubiegłym roku Telewizja Polska.
Książka odkrywając na nowo jednego z wielkich polskich bohaterów, członka i działacza PPS pokazuje, jak wiele istotnych faktów potwierdzających polskie dzieje nie jest szeroko znanych i upublicznionych. Dotyczy to szczególnie relacji pomiędzy narodami polskim i żydowskim.
Bardzo cieszy, że determinacja Grzegorza Łubczyka w upowszechnieniu dokonań Henryka Sławika owocuje pozytywnie w Polsce, na Węgrzech i w Izraelu. W Polsce, na Śląsku, szczególnie wśród młodzieży ma miejsce ruch zainteresowania ta postacią. W Katowicach jest rondo nazwane imieniem Sławika, są już szkoły, które wzięły go sobie za patrona.
PPS i cała polska lewica mogą być dumne, że w jej szeregach byli tacy, jak Henryk Sławik, bohaterowie.

Andrzej Ziemski

----------
Grzegorz Łubczyk – Henryk Sławik. Wielki zapomniany Bohater Trzech Narodów. Wydawnictwo „Rytm”. Warszawa 2009. stron 274.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

Niewiele  jest w polskiej historii osób tak bardzo zasłużonych i zapomnianych jednocześnie. Jego życiorys to gotowy scenariusz na serial telewizyjny. Jan Józef Lipski, bohater biografii Łukasza Garbala, doczekał się w końcu kompletnej monografii.

Więcej …
 

W dzisiejszych czasach coraz trudniej o pasjonującą powieść poświęconą ludziom lewicy. Dosyć często pomija się ich wkład w kształtowanie polskiej państwowości czy w walkę o sprawiedliwość społeczną. Szablonowo traktuje się ich losy, wpisując w obowiązującą narrację.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 14 gości 

Statystyka

Odsłon : 4869882

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

W poszukiwaniu męża stanu

Nie napawają optymizmem badania dotyczące wyłonienia liderów opozycji w Polsce. Aż 41,2 proc. Polaków przyznało, że nie są w stanie wskazać lidera opozycji. Z polityków, którzy pojawili się w zestawieniu, najwięcej głosów (12,1 proc.) zdobył prezes PSL Władysław Kosiniak-Kamysz – to wynik sondażu SW Research dla portalu rp.pl. Chociaż zdecydowanie największą partią opozycyjną w Sejmie jest Platforma Obywatelska, Polacy nie docenili szefa tego ugrupowania.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 9 listopada 2019 roku w warszawskiej siedzibie PPS odbyło się posiedzenie Prezydium Rady Naczelnej PPS poświęcone bieżącej sytuacji politycznej po wyborach do parlamentu oraz przygotowaniu do posiedzenia Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 8 listopada 2019 roku w Klubie Księgarza  w Warszawie odbyła się promocja nowej książki Andrzeja Ziemskiego „Rewolucja Konstytucyjna”, która ukazała się w październiku. Promocję organizowali: „Porozumienie Socjalistów” i Wydawnictwo „Kto jest Kim”.

Więcej …
 

W dniu 9 listopada 2019 roku jak podała PAP, obradowała w Warszawie Rada Krajowa SLD. Przyjęto postanowienia m.in. w sprawie organizacji Klubu Parlamentarnego Lewica.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2019 roku w Warszawie z inicjatywy Porozumienia Socjalistów, przedstawiciele organizacji i partii lewicy złożyli kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego z okazji 101 rocznicy powołania Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej, którego premierem został socjalista, przewodniczący PPS-D Galicji – Ignacy Daszyński.

Więcej …
 

W dniu 6 listopada 2019 roku w Lublinie odbyło się sympozjum naukowe „101 lat niepodległości Polski” z udziałem licznego grona naukowców, studentów i działaczy lewicy.

Więcej …
 

W dniu 30 października 2019 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Zarządu Porozumienia Socjalistów. Stowarzyszenie kontynuuje działalność Ruchu Społecznego „Praca-Pokój-Sprawiedliwość”, które zostało zarejestrowane wiosną 2004 roku.

Więcej …
 

W dniu 30 października 2019 roku w Warszawie odbyło się statutowe, comiesięczne zebranie Koła PPS Warszawa-Śródmieście. Tematem zebrania była wstępna ocena sytuacji politycznej po wyborach parlamentarnych.

Więcej …
 

Biuro Prasowe PPS opublikowało w dniu 16 października 2019 roku informację na temat udziału PPS w wyborach parlamentarnych 2019.

Więcej …
 

Państwowa Komisja Wyborcza podała w dniu 14 października 2019 roku oficjalne wyniki wyborów parlamentarnych 2019. W Sejmie Prawo i Sprawiedliwość zdobyło 235 mandatów (43,59 procent głosów); Koalicja Obywatelska - 134 mandaty (27,40 procent głosów); SLD - 49 mandatów (12,56 procent głosów);

Więcej …
 

W dniu 11 października 2019 roku w Warszawie Porozumienie Socjalistów zorganizowało konferencję naukową z okazji 70. rocznicy powstania Chińskiej Republiki Ludowej oraz 70. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Chinami a Polską.
W części oficjalnej konferencji wystąpili: ambasador nadzwyczajny i pełnomocny ChRL w Polsce, JE Liu Guangyuan oraz poseł do Parlamentu Europejskiego, prof. Bogusław Liberadzki.

Więcej …
 

Jak podała PAP, w dniu 5 października 2019 roku odbyła się Konwencja Lewicy w Katowicach. Wziął w niej udział m.in. były prezydent Aleksander Kwaśniewski.

Więcej …
 

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych ma nowego Przewodniczącego. W dniu 25 września 2019 roku głosami członków Rady OPZZ został nim Andrzej Radzikowski, który do tej pory pełnił funkcje Wiceprzewodniczącego OPZZ.

Więcej …