Wspomnienia kochanej żony

t_schaffAdama Schaffa nie trzeba nikomu przedstawiać. To wybitny intelektualista, filozof, marksista. Jego autobiografia byłaby publikacją niesłychanie interesującą. To świadek dziejów całej epoki istnienia Polski Ludowej, teoretyk marksizmu, który ideowo związał się z nowym systemem w Polsce po II Wojnie Światowej. Dzięki wydawnictwu „Kto jest Kim” dowiadujemy się znacznie więcej. Nie jest to autobiografia, lecz wspomnienia żony Adama Schaffa, Teresy. Dzięki temu publikacja zyskuje na znaczeniu.

Jak pisze sama autorka, istniał pewien rodzaj zbieżności ich losów – oboje urodzili się przed wybuchem wojny, z tą jednak różnicą, iż Adam Schaff przed wybuchem I a Teresa przed II Wojną Światową. Różnica wieku była więc duża, ale jak się później okazuje, wytrzymała próbę czasu i przeciwności losu. Co ciekawe, Teresa Schaff poznała swojego przyszłego męża w wieku 8 lat! Kiedy to wraz z ojcem jechali razem w pociągu. Został jej przedstawiony jako „towarzysz profesor”.

Następny kontakt nastąpił dopiero po studiach, kiedy to Teresa Tomczak (zwana przez profesora Schaffa Tomczkówną) została zatrudniona w Pracowni Religioznawstwa UW. Była wówczas już mężatką, jednak ich relacje pozostały serdeczne w związku z przyjaźnią, jaka łączyły ojca pani Teresy z profesorem Schaffem.

Autorka czuła silną więź ze swoim przyszłym mężem już znacznie wcześniej. Podczas pobytu zawodowego we Francji zmagała się z wylewem krwi i udarem mózgu, efektem której była operacja i niemal sześciotygodniowa śpiączka. Tak się złożyło, iż w tym samym czasie w Paryżu przebywał prof. Adam Schaff, który odbierał doktorat honoris causa francuskiej Sorbony. Wybitny uczony odwiedził swoją znajomą w szpitalu, która przypisuje tej wizycie niezwykłą miarę: „Odwiedził mnie wtedy w szpitalu, powiedział, że szkoda czasu na spanie. Widocznie przyznałam mu rację, bo nazajutrz, gdy przyszedł, już nie spałam. Jednak żeby było dziwniej, w tym samym dniu, w którym ja się obudziłam, w szpitalu w Warszawie umarła żona profesora Schaffa. Najdziwniejsze jest to, że w jakiś niewytłumaczalny sposób ja o tym wiedziałam. Natomiast nie wiedziałam, że była chora i leżała w szpitalu. Wielokrotnie się nad tym zastanawiałam i nie znajduję racjonalnego wytłumaczenia. Ale czy wszystko musi być racjonalne?”. Tych dwoje ludzi było sobie po prostu pisanych.

Życie nie składa się z samych sukcesów. Choć tych u boku wybitnego uczonego autorka zapewne doświadczyła mnóstwo. Opisy ich wycieczek i wyjazdów służbowych po wielu krajach świadczą o tym najlepiej. Wszędzie tam, gdzie się znajdowali, prof. Adam Schaff był traktowany w sposób wyjątkowy. Był bardzo szanowany poza granicami swojej socjalistycznej ojczyzny. Zwłaszcza w Hiszpanii, gdzie miał masę przyjaciół, z tamtejszej partii socjalistycznej.
Czas biegnie jednak nie ubłaganie. Z wiekiem brakuje sił, jednak pomocną dłoń wyciąga tu ukochana żona, która z czasem staje się jego naczelną pielęgniarką, funkcjonującą przy nim 24 godziny na dobę. Widać miłość i oddanie w praktyce.

W programie dokumentalnym o prof. Adamie Schaffie pt. „ Nie ma innej drogi” bohater naświetlił swoja ideową drogę jako marksisty. Argumentował, dlaczego wybrał nie łatwą drogę komunisty: „ Jak się było Żydem z pochodzenia, to się było człowiekiem bez honoru, bez możliwości żądania satysfakcji za obrazę. Należałem do korporacji „Zelocja”, pochodziłem z bardzo bogatej rodziny i materialnie nic mi nie brakowało, bo nie pracowałem, po skończeniu studiów mogłem być koncypientem w kancelarii mojego ojca... Doszło kiedyś do szczerej rozmowy z przyjacielem i klientem mojego ojca Stanisławem Vincenzem, szambelanem papieskim. Powiedział mi: pan pracy nie dostanie, pan jest Żydem, dla Żydów u nas pracy nie ma, niech się pan wychrzci, to przecież formalność. Dla mnie to było zbyt upokarzające, znaczyło kopnąć tego upokarzanego i przejść na stronę tego, który kopie”(...). Dla mnie najważniejsze było skończenie z wyzyskiem kapitalistycznym nad klasą robotniczą. Dla mnie partia socjalistyczna prowadziła do nikąd, natomiast komuniści byli efektywni, tak jak mnie się podobało”.

Zdziwiłby się jednak ten, który zaszufladkowałby profesora do roli naczelnego komunisty PRL-u. Był on również krytyczny zarówno wobec systemu w Polsce, jak i tego w ZSRR: „Odrzucam marksistowską dyktaturę proletariatu, bo ta szybko przekształca się w dyktaturę tych, którzy rządzą”. Przyznał tym samym jednocześnie historyczną rację PPS, która piórem Ignacego Daszyńskiego już kilka lat po Rewolucji Październikowej przewidziała jej metody i skutki.

To bardzo osobista książka. Postać Adama Schaffa jest wszystkim dobrze znana, jego naukowy dorobek jest imponujący. Jednak, aby poznać go niejako od środka, należało wydać właśnie wspomnienia wiernej towarzyszki jego życia, ukochanej żony Teresy, który była przy nim na każdym etapie życia. Dzięki tej publikacji poznamy tę wybitną postać na tle nie tyle już epoki, co osobistych kontaktów i relacji międzyludzkich. To jednocześnie książka bardzo romantyczna, ukazującą siłę uczucia dwóch bliskich sobie osób.

Przemysław Prekiel

---
Teresa Schaff. Mój Adam. Wydawnictwo „Kto jest Kim”. Warszawa 2012.
 

Wydanie bieżące

Recenzje

W 2018 roku ukazała się wizjonerska książka Jamie Bartlett’a „Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację”. Jest ona analizą relacji człowieka ze światem cyfrowym, w który dopiero wchodzimy. Szczególnie wiele miejsca autor poświęca ewolucji liberalnego modelu demokracji w starciu z nowymi technologiami, ich przemożnym wpływem na człowieka i budowane od wieków struktury państwa demokratycznego.

Więcej …
 

Postać Tadeusza Kościuszki, wybitnego Polaka, bohatera dwóch kontynentów mimo upływu ponad 200 lat od jego śmierci cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wielu historyków i polityków polskich i zagranicznych. Prace poświęcone jego osobie i działalności ukazują się nieprzerwanie od ponad 200 lat. Jedna z nich autorstwa Piotra Marka Napierały pt „Żołnierz i filozof.

Więcej …
 

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 20 gości 

Statystyka

Odsłon : 4988497

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Tak się kończy dyplomatołectwo

Stało się to, co przewidywali komentatorzy polityki światowej i spece od dyplomacji międzynarodowej. Nie dość, że główne obchody wyzwolenia obozu śmierci Auschwitz-Birkenau nie odbędą się w Polsce, a w Izraelu, to jeszcze zabraknie tam polskiego prezydenta. To są skutki wieloletniego prowadzenia polityki zagranicznej po amatorsku, żeby nie powiedzieć – dyletancko.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 19 stycznia 2019 roku w Słupsku odbyła się uroczystość zaprezentowania przez trzy partie: SLD, Wiosna i Lewica Razem Roberta Biedronia, jako oficjalniego kandydata SLD na prezydenta.

Więcej …
 

17 stycznia 1945 roku do zniszczonej niemal doszczętnie Warszawy wkroczyli żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego oraz oddziały Armii Czerwonej. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, gdyż dowództwo niemieckie, obawiając się okrążenia, wycofało większość swoich sił ze stolicy.

Więcej …
 

W dniu 5 stycznia 2020 roku obradowała Rada Krajowa Lewicy Razem. Jak poinformowano, partia przyjęła stanowisko, w którym wzywa polski rząd do odcięcia się od planów destabilizacji Bliskiego Wschodu przez administrację prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa.

Więcej …
 

W dniu 14 grudnia 2019 roku zebrała się w Warszawie Krajowa Konwencja SLD. Po konsultacjach w województwach, podjęła decyzję o zmianie statutu Sojuszu, która umożliwi połączenie sił SLD i partii Wiosna. Głosowało 127 delegatek i delegatów, za oddano 109 głosów, przeciwko było 10 osób, a 8 wstrzymało się od głosu.

Więcej …
 

W dniu 7 grudnia 2019 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Krajowej Stowarzyszenia „Pokolenia” z udziałem zaproszonych gości. Omówiono tryb przygotowań do Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia w październiku 2020 roku.

Więcej …
 

W dniach 25-28 listopada 2019 roku w Nałęczowie odbyła się ogólnopolska, międzyśrodowiskowa konferencja naukowa  pt.: „Mistrzowie,  pedagodzy, nauczyciele” pod naukowym patronatem prof. Marii Szyszkowskiej.

Więcej …
 

W dniu 21 listopada 2019 roku w Piotrkowie Tryb. odbyła się VII Ogólnopolska Konferencja Naukowa – Szkice z dziejów lewicy pt. 100-lecie Sejmu Ustawodawczego oraz 120-lecie obecności PPS w Piotrkowie Trybunalskim.
Organizatorami Konferencji byli: Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego (Filia w Piotrkowie Tryb.) – Instytut Historii i Spraw Międzynarodowych, Porozumienie Socjalistów, Stowarzyszenie im. Ignacego Daszyńskiego przy współudziale Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

Wg informacji Biura Prasowego PPS, Rada Naczelna zebrała się na posiedzeniu w warszawskiej siedzibie partii w dniu 16 listopada 2019 roku. Członkowie RN PPS uczcili 127 rocznicę powstania Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W dniu 9 listopada 2019 roku w warszawskiej siedzibie PPS odbyło się posiedzenie Prezydium Rady Naczelnej PPS poświęcone bieżącej sytuacji politycznej po wyborach do parlamentu oraz przygotowaniu do posiedzenia Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 8 listopada 2019 roku w Klubie Księgarza  w Warszawie odbyła się promocja nowej książki Andrzeja Ziemskiego „Rewolucja Konstytucyjna”, która ukazała się w październiku. Promocję organizowali: „Porozumienie Socjalistów” i Wydawnictwo „Kto jest Kim”.

Więcej …
 

W dniu 9 listopada 2019 roku jak podała PAP, obradowała w Warszawie Rada Krajowa SLD. Przyjęto postanowienia m.in. w sprawie organizacji Klubu Parlamentarnego Lewica.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2019 roku w Warszawie z inicjatywy Porozumienia Socjalistów, przedstawiciele organizacji i partii lewicy złożyli kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego z okazji 101 rocznicy powołania Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej, którego premierem został socjalista, przewodniczący PPS-D Galicji – Ignacy Daszyński.

Więcej …