Ekstremizm do kwadratu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Niewiele jest we współczesnym życiu politycznym tematów tak interesujących i jednocześnie relatywnie tak słabo w polskiej nauce zbadanych i opisanych. Już sam symbol tego ruchu – sierp i młot wpisany – zamiast swastyki – w nazistowski sztandar – budzi skrajne emocje. Narodowy bolszewizm – bo o tym zjawisku politycznym mowa – doczekał się wreszcie solidnej monografii w języku polskim.

Praca Przemysława Sieradzana, doktoranta w Zakładzie Badań Wschodnich Instytutu Nauk Politycznych „Aksamitni terroryści. Narodowy bolszewizm w Federacji Rosyjskiej” doskonale zapełnia lukę w polskich badaniach nad formami ekstremizmu politycznego we współczesnej Rosji. Sam tytuł stanowi swego rodzaju prowokację – godną samego Eduarda Limonowa – wodza tzw. nacboli. Termin terroryzm budzi bowiem dzisiaj najbardziej skrajne negatywne emocje. W przypadku jednak „aksamitnego terroryzmu” nie ma ofiar śmiertelnych. Mamy do czynienia z typowym happeningiem politycznym. Co prawda niosącym za sobą radykalny przekaz polityczny. Przykładem może być happening polegający na wywieszeniu na wieży katedry w Rydze flagi państwowej ZSRR. Tego typu działania są wizytówka narodowych bolszewików. Sieradzan w swojej pracy poświęca dużo miejsca ich opisowi. Stawia również tezę, że Partia Narodowo-Bolszewicka jest jednym wielkim politycznym happeningiem. Tyle, że posiadającym realne znaczenie polityczne.

Partia Narodowo-Bolszewicka jest bowiem obecnie jednym z filarów antykremlowskiej opozycji. Ramię w ramię z liberałami typu Garri’ego Kasparowa w ramach koalicji „Inna Rosja” walczy o przestrzeganie w Rosji praw człowieka. To niebywały zwrot ideologiczny. W epoce Borysa Jelcyna Limonow domagał się wprowadzenia w Rosji nie tyle rządów silnej ręki, co wprost systemu totalitarnego. Ta ewolucja poglądów, czy raczej nagły zwrot, nie ubiegła uwadze autora „Aksamitnych rewolucjonistów”. Sieradzan z pieczołowitością i w oparciu o pierwszorzędną bazę źródłową opisuje przemiany ideologiczne w łonie Partii Narodowo-Bolszewickiej.

Książka zaczyna się jednak od rodowodu narodowego bolszewizmu. Autor przypomina protoplastów narodowego bolszewizmu w szeregach partii komunistycznej w latach 20. i 30. Trafnie odnajduje moment odrodzenia się narodowego bolszewizmu, jako ideologii. Następnie rozpisuje narodowy bolszewizm na czynniki pierwsze poszukując w jego łonie elementów tradycji skrajnie prawicowej i skrajnie lewicowej. Obrazowo tę syntezę najlepiej oddają artykuły na łamach partyjnego organu – Limonki – gdzie za wzory do naśladowania podaje się zarówno Stalina jak i Hitlera czy Ernesto „Che” Guevarę.

Drugi rozdział swojej pracy autor poświęcił biografii Eduarda Limonowa. To jeden z najlepszych fragmentów książki. Po pierwsze sam Limonow stanowi postać nietuzinkową. Kontrowersyjny, ale doceniany pisarz, sprawia wrażenie jakby całe jego życia, czy raczej biografia, była artystycznym happeningiem. Po drugie autor doskonale opisuje zawiłe meandry życiorysu autora powieści „To ja – Ediczka”, sprawiając, że ten rozdział czyta się niczym dobrą powieść sensacyjno-społeczną

Następne dwa rozdziały dotyczą działalność i ideologii Partii Narodowo-Bolszewickiej. Solidna politologiczna analiza będzie z pewnością przez lata stanowiła podstawowe opracowanie dla badaczy ekstremizmów politycznych oraz systemu politycznego Rosji. Rozdział piąty dotyczy artystycznego wymiaru NBP.

W szóstym rozdziale autor opisuje zwrotny punkt w historii NBP. Mowa o wspomnianym już włączeniu się w działania szerokiego frontu antykremlowskiej opozycji. Podczas owego zwrotu Narodowi Bolszewicy utracili czołowego ideologa partii Aleksandra Dugina. O ile Limonow przez lata był sercem partii. To Dugin był jej mózgiem. Dziający obecnie poza NBP Dugin skupił się na pracy teoretycznej i rozwoju koncepcji euroazjatyzmu. Jest obecnie jednym z najbardziej wpływowych w Rosji specjalistów do spraw międzynarodowych. Chociaż cały czas budzi kontrowersje jego ideę rządzą umysłami wielu przedstawicieli kremlowskiej elity.

Dwa ostatnie rozdziały pracy koncentrują się na ostatnich latach działalności NBP oraz  rozstaniu Limonowa z Duginem. Obecnie Partia Narodowo-Bolszewicka przechodzi kryzys cały czas jednak stanowi najbardziej wyrazisty element antykremlowskiej opozycji.

Książka „Aksamitni terroryści” w sposób całościowy i wyczerpujący pokazuje jej polityczny fenomen. Bogata baza źródłowa budzi podziw, podobnie jak samodzielność sądów autora. Pracę Sieradzana warto polecić wszystkim tym, którzy starają się zrozumieć współczesną Rosję. Książka „Aksamitni terroryści” uzupełnia bowiem obraz serwowany polskiemu odbiorcy przez media elektroniczne i drukowane.

Bartosz Machalica

-----------------------------
Przemysław Sieradzan, Aksamitni terroryści. Narodowy bolszewizm w Federacji Rosyjskiej, Dom Wydawniczy „Elipsa”, Warszawa 2008, s. 171.

 

 

Wydanie bieżące

Recenzje

To nie jest książka, nad którą przechodzi się, jak nad większością innych. To skarb. To pyszne świadectwo czasu. Dwa niesłychanie ważne elementy przyciągnęły mnie do niej i nie pozwoliły mi od niej się oderwać: to, jak bliska jest mi Polska Ludowa, i to jak ogromne znaczenie ma dla mnie literatura biograficzna, w tym autobiografistyka.

Więcej …
 

Jest już na polskim rynku wydawniczym książka o bardzo podobnym tytule: Rzeczpospolita III i pół Sylwii Milan, [Lublin] 2009: zbiór wywiadów z 50 osobami, wydanych na 20. rocznicę obrad Okrągłego Stołu i przedrukowanych z londyńskiego tygodnika „Cooltura”, zbieżność tytułów jest chyba jednak przypadkowa, choć do książki Milan nieprzypadkowo jeszcze powrócę.

Więcej …
 

Profesor Kaarle Nordenstreng jest znanym medioznawcą fińskim związanym z Uniwersytetem w Tampere. Przez wiele lat pełnił funkcję prezydenta Międzynarodowej Organizacji Dziennikarzy z siedzibą w Pradze (IOJ). W ostatnich tygodniach ukazała się opracowana przez niego obszerna monografia  dotycząca historii tej organizacji, ludzi z nią związanych oraz procesów społeczno-politycznych, których była inicjatorem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 34 gości 

Statystyka

Odsłon : 5962570

Temat dnia

Myśli ze Strasburga

Wysłuchałem wystąpienia premiera Morawieckiego i mam kilka spostrzeżeń. Wystąpienie było sprawne i dobrze wygłoszone. W części pierwszej trzeba zgodzić się z krytyką Unii choćby w sprawie rajów podatkowych oraz pokazania korzyści gospodarczych krajów zachodu z integracji europejskiej.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 12 października 2021 roku w rocznicę bitwy pod Lenino, w wielu miejscach w kraju pod pomnikami żołnierzy polskich i radzieckich przedstawiciele ugrupowań lewicowych złożyli kwiaty, upamiętniając rozpoczęcie szlaku bojowego Ludowego Wojska Polskiego na froncie wschodnim II wojny światowej.

Więcej …
 

W dniu 10 października 2021 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Naczelnej PPS. Przyjęto uchwałę w sprawie terminu XLIV Kongresu, który odbyć się ma w Warszawie 19 marca 2022 roku.

Więcej …
 

W dniu 9 października 2021 roku w Warszawie dokonano zakończenia procesu likwidacji SLD i Wiosny i powołano partię Nowa Lewica.

Więcej …
 

W dniu 2 października 2021 roku w Warszawie Konferencja „Relacje Polska-Białoruś – co dalej?” zorganizowana przez Stowarzyszenie Polska-Białoruś przy współudziale redakcji: „Myśl Polska", „Polityka Polska” i  „Przegląd Socjalistyczny”.

Więcej …
 

W związku ze zwycięstwem wyborczym Socjaldemokratycznej Partii Niemiec w wyborach do Bundestagu przewodniczący RN PPS, senator Wojciech Konieczny skierował w dniu 28 września 2021 roku list gratulacyjny na ręce przewodniczącego SPD.

Więcej …
 

18 września 2021 roku w Warszawie  odbyło się spotkanie Polskiego Ruchu Lewicowego (PRL) w organizacji!  Podstawą dyskusji, stał się referat o celach i zadaniach partii w aktualnej sytuacji społeczno-politycznej zaprezentowany przez Koordynatora Krajowego kol. Zbigniewa Sowę.

Więcej …
 

W dniu 9 września 2021 r. odbyła się doroczna, już XIII Konferencja „na szczycie” państw członkowskich BRICS (w formie video linku). Jej hasło brzmiało: „BRICS@15 Cooperation for Continuity, Consolidaion and Consensus” (BRICS@15 - to aluzja do 15 lat istnienia tej Organizacji). Obradom przewodniczył premier Narendra Modi (Indie), rotacyjny przewodniczący BRICS w roku 2021.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna poinformowała w dniu 6 września 2021 roku o swoim stanowisku wobec wprowadzenia przez prezydenta stanu wyjątkowego na części terytorium Polski.

Więcej …
 

W dniu 25 sierpnia 2021 roku odbyło się Zebranie Sprawozdawczo-Wyborcze Koła PPS Warszawa-Śródmieście. Uczestniczący w nim członkowie wyrazili uznanie dla ustępującego Komitetu, którego pracami kierował tow. Janusz Ptaszkiewicz.
Komitet uzyskał absolutorium od uczestników zebrania.

Więcej …
 

Zbigniew Sowa – działacz lewicy z Pomorza poinformował, że w dniu 29 lipca 2021 roku  w Sosnowcu zawiązała się grupa 11 osób inicjująca powołanie do życia nowej lewicowej partii politycznej o nazwie: POLSKI RUCH LEWICOWY, którego zwieńczeniem będzie spotkanie założycielskie planowane na połowę września br. w Warszawie.

Więcej …
 

Tradycyjnie, co roku, z okazji kolejnych rocznic wybuchu Powstania Warszawskiego przedstawiciele Polskiej Partii Socjalistycznej składają kwiaty przed pomnikami, tablicami pamięci i na grobach ofiar tego największego w XX wieku zbiorowego aktu walki o wolność i niepodległość Polski.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna opublikował w dniu 29 lipca 2021 roku na swej stronie internetowej Tezy do dyskusji przed zbliżającym się Kongresem Partii.

Więcej …