Czy dowiemy się, dokąd zmierza świat

Grzegorz W. Kołodko swoją nową książką „Dokąd zmierza świat. Ekonomia polityczna przyszłości” potwierdza opinię, która pojawiła się przy okazji wydania pierwszej wówczas, z serii trzytomowego dzieła, książki „Wędrujący świat”, że będzie się o niej mówiło szeroko i znajdzie ona swoje miejsce w światowej literaturze. W tamtej recenzji w 2008 roku przywoływałem takie dzieła jak „Szok przyszłości” Alvina Tofflera i „Koniec historii” Francisa Fukuyamy wywodząc, że i książkę Kołodki czeka podobny światowy rozgłos. Dziś, po ukazaniu się pozycji „Dokąd zmierza świat…” utwierdzam się w przekonaniu, że moja opinia była wówczas trafna. Nowa książka Grzegorza Kołodko to najdojrzalsze dzieło opublikowanej trylogii. Zawiera ona uogólnienie przemyśleń i wniosków na temat rozwoju współczesnego świata dziś, w kolejnym roku globalnego kryzysu, upadku doktryny neoliberalnej i rodzących się przesłanek nowej filozofii rozwoju. To książka głęboka w swej treści, nie zamykająca, a wręcz otwierająca na nowo myślenie w obszarach złożoności i współzależności, na których kształtują się teorie rozwoju naszej cywilizacji.
To książka prognostyczna, choć przy poczynionych założeniach i odniesieniach np. do prognoz Keynesa z okresu Wielkiego Kryzysu bardzo realistyczna. Autor wychodzi w niej bowiem z założenia, o czym pisze we wstępie, że nie mają racji ci, którzy sądzą, że na temat bardziej odległej przyszłości lepiej milczeć i co najwyżej zająć się doraźnymi działaniami – a to antykryzysowymi, gdy ten doskwiera, a to pobudzającymi dobrą koniunkturę, gdy ta ma miejsce.
Grzegorz Kołodko twierdzi, że gospodarka jest jak życie. Ma swoje wczoraj i dziś, ale ma też swoje jutro, pojutrze i jeszcze dalej. Ma swoją historię i swoją przyszłość, która nie jest nieodgadniona. Swoją prognozę obwarowuje jednak kilkoma założeniami. Zakłada, choć wcale to nie jest pewne, że przyszłość świata toczyć będzie się pokojowo, że uda nam się uniknąć termojądrowej wojny totalnej, że uda się uniknąć katastrofalnego ocieplenia Ziemi, że nie zdziesiątkuje ludzkości żadna pandemia, że potrafimy uniknąć wielu innych zagrażających nam totalnych nieszczęść. Przyjmuje też, że zachowując się jak racjonalni pragmatycy, będziemy unikali wielkich głupstw i potrafimy nie ulec nowym utopiom.
Nie zapominajmy – pisze, że ani rynek nie eliminuje nieuczciwości, ani demokracja nie wyklucza głupoty, a jedno i drugie nie ratuje ludzi przed społeczną alienacją i ekonomicznym wykluczeniem.
Książka „Dokąd zmierza świat. Ekonomia polityczna przyszłości” to trzy duże, integralne części, w których pomieszczono 15 rozdziałów oraz uzupełnienia i dodatki. Podobnie jak dwie poprzednie pozycje „Wędrujący świat” i „Świat na wyciągnięcie ręki” ta wymaga, tak jak i sam autor, niezwykłego skupienia przy lekturze. To książka przystępnie napisana, ale niezwykle syntetyczna i bogata w rozważania z pogranicza filozofii, ekonomii, matematyki, geografii i historii kultury. Jest w niej wiele integralnych wątków tematycznych, godnych wielkich rozpraw – tutaj otrzymujemy syntezę i pogłębione wnioski.
Za główne wiodące tematy książki uznałbym takie, jak: globalizacja, upadek doktryny neoliberalnej z pytaniem – co dalej, to rola państwa narodowego, korporacji i porozumienia ponadnarodowego w kreowaniu przyszłości, to zagadnienia wzrostu i rozwoju cywilizacji przy ograniczonej ilości zasobów naturalnych, to problemy demograficzne, to także związki między postępem cywilizacyjnym a siłą napędową, jaka stanowi rewolucja w technologii.
Bardzo istotna jest trzecia część książki zatytułowana „Jak uciec do przodu”, w której autor kreśli ideę Nowego Pragmatyzmu jako odpowiedzi w sferze ekonomii i relacji międzyludzkich na globalny kryzys i upadek neoliberalizmu oraz możliwość wyrwania się do przodu.
Ciekawe rozważania prowadzi autor wokół globalizacji, jej skutków i perspektyw. Twierdzi, że globalizacja jest nieodwracalna, ale nie jest niezakłóconym liniowym procesem. Można w przyszłości niejeden raz spodziewać się jego ostrego przyhamowywania. Siła globalizacji jest już dziś nieposkromiona. Globalizacja – chociaż w sumie i per saldo jest korzystna dla ludzkości – jest zarazem swoistą ekonomiczną i polityczną grą, w której ścierają się potężne interesy. Nie jest to gra o sumie zerowej i bynajmniej nie jest ona pozbawiona ryzyka, tym bardziej, że wiele ogólnoświatowych procesów ma tendencję do wymykania się spod kontroli. Dlatego też globalnego rynku nie można pozostawić jemu samemu. Wymaga koordynacji i regulacji, co będzie o tyle trudne, że wyłoniła się już współzależna globalna gospodarka, natomiast wciąż nie ma i nadal nie widać na horyzoncie stosownego podmiotu i skutecznego mechanizmu światowej koordynacji polityki gospodarczej. Globalizacja wymaga więc reinstytucjonalizacji.
Podobne rozważania, warte zwrócenia uwagi, dotyczą nowej koncepcji rozwojowej, po neoliberalizmie – Nowego Pragmatyzmu. Potrzebna nam jest na przyszłość ekonomia umiaru – twierdzi Grzegorz Kołodko, a nie ekscesów, niedoborów, nierównowagi i kryzysów. To wszystko jeszcze nieraz ludzkości i gospodarkom narodowym się przydarzy, ale mają to być wyjątki, a nie reguła. Regułą ma być umiarkowanie i dostosowywanie się do realnych możliwości wzrostu gospodarczego. Regułą mają być umiarkowane różnice w dochodach, a nie skrajności wycieńczające wielkie rzesze ludzi i prowadzące do kolejnych rewolucji. Regułą ma być umiar w marketingowych szaleństwach kreujących potrzeby zupełnie oderwane od realiów efektywnego popytu. Ekonomia umiaru to dostosowywanie rozmiarów ludzkich, naturalnych, finansowych i rzeczowych strumieni do wymogu zachowania dynamicznej równowagi. Tylko wtedy będziemy mieli przed sobą bezpieczną przyszłość.
Czytając „Dokąd zmierza świat…” odnosiłem wrażenie, że mimo wielkiej złożoności spraw i problemów, a także niewyobrażalnej gry interesów w walce o panowanie nad światem i w walce o rynki, istnieje daleko posunięta doza optymizmu wynikająca z rosnącej tendencji do samoograniczeń. Widać już dziś, że trwający jeszcze globalny kryzys nauczył wielu władców i globalnych decydentów pokory, wynikającej z widocznej ograniczoności zasobów Ziemi, co rodzi skutki w tempie rozwoju i mechanizmach podziału.
Ta książka to dla wielu zimny prysznic, dla wielu wielkie wyzwanie – jak budować nowy świat w XXI wieku. Cała zaś trylogia to wielkie studium na temat współczesnego świata, które bez wątpienia wprowadza autora do wąskiego, elitarnego grona wybitnych myślicieli naszej epoki.

Andrzej Ziemski
---
Grzegorz W. Kołodko - Dokąd zmierza świat. Ekonomia polityczna przyszłości. Wydawnictwo Prószyński i S-ka. Warszawa 2013. 448 stron.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

W 2018 roku ukazała się wizjonerska książka Jamie Bartlett’a „Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację”. Jest ona analizą relacji człowieka ze światem cyfrowym, w który dopiero wchodzimy. Szczególnie wiele miejsca autor poświęca ewolucji liberalnego modelu demokracji w starciu z nowymi technologiami, ich przemożnym wpływem na człowieka i budowane od wieków struktury państwa demokratycznego.

Więcej …
 

Postać Tadeusza Kościuszki, wybitnego Polaka, bohatera dwóch kontynentów mimo upływu ponad 200 lat od jego śmierci cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wielu historyków i polityków polskich i zagranicznych. Prace poświęcone jego osobie i działalności ukazują się nieprzerwanie od ponad 200 lat. Jedna z nich autorstwa Piotra Marka Napierały pt „Żołnierz i filozof.

Więcej …
 

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 18 gości 

Statystyka

Odsłon : 5026827

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Arogancja władzy

Ekipy rządzące Polską po roku 1990 zbiły kapitał polityczny i otrzymały władzę na fali krytyki i walce ze zjawiskami arogancji i nieposzanowania obywateli przez poprzedników, którzy przez 45 lat władali Polską Ludową. Ekipy te miały rodowód solidarnościowy, zrodzony w wyniku legendy pierwszego, ponad 10 milionowego związku zawodowego, który od 1980 roku stał się realną siłą polityczną. We wszelkich złożonych deklaracjach i programach składały uroczyste zapewnienia, że nie dopuszczą do arogancji władzy i nieposzanowania człowieka pracy. Zapewnienie to stało się jednym z filarów politycznych przemian i transformacji. Ludzie w to uwierzyli.

Więcej …

Na lewicy

Z dokumentów przekazanych PAP w dniu 4 lutego 2020 roku wynika, że Sąd Okręgowy w Warszawie wydał decyzję o wpisaniu do ewidencji partii politycznych zmian w statucie Sojuszu Lewicy Demokratycznej, która zmienia nazwę SLD na "Nowa Lewica". Sąd wpisał również do ewidencji znak graficzny "Lewica", którym SLD, Wiosna i Lewica Razem posługiwała się w kampanii parlamentarnych i którym posługuje się także klub parlamentarny.

Więcej …
 

W dniu 1 Lutego 2020 roku odbyło się w Warszawie posiedzenie Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 31 stycznia 2010 roku mija 15 rocznica śmierci Jana Mulaka – honorowego przewodniczącego PPS, działacza społecznego, wyśmienitego trenera i wychowawcy, wielkiego patrioty i żołnierza.

Więcej …
 

W dniu 29 stycznia 2020 roku odbyło się zebranie Koła PPS Warszawa Śródmieście. Dyskutowano o przygotowaniach do wyborów prezydenckich. Koło przyjęło uchwałę w tej sprawie skierowaną do Rady Naczelnej PPS, której posiedzenie planowane jest na dzień 2 lutego.

Więcej …
 

W dniach 20-21 stycznia 2020 roku w Warszawie w Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej oraz w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego odbyła się konferencja naukowa pt.: „Ludowa i socjalistyczna wizja niepodległej Polski”.

Więcej …
 

W dniu 19 stycznia 2020 roku w Słupsku odbyła się uroczystość zaprezentowania przez trzy partie: SLD, Wiosna i Lewica Razem Roberta Biedronia, jako oficjalniego kandydata SLD na prezydenta.

Więcej …
 

17 stycznia 1945 roku do zniszczonej niemal doszczętnie Warszawy wkroczyli żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego oraz oddziały Armii Czerwonej. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, gdyż dowództwo niemieckie, obawiając się okrążenia, wycofało większość swoich sił ze stolicy.

Więcej …
 

W dniu 5 stycznia 2020 roku obradowała Rada Krajowa Lewicy Razem. Jak poinformowano, partia przyjęła stanowisko, w którym wzywa polski rząd do odcięcia się od planów destabilizacji Bliskiego Wschodu przez administrację prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa.

Więcej …
 

W dniu 14 grudnia 2019 roku zebrała się w Warszawie Krajowa Konwencja SLD. Po konsultacjach w województwach, podjęła decyzję o zmianie statutu Sojuszu, która umożliwi połączenie sił SLD i partii Wiosna. Głosowało 127 delegatek i delegatów, za oddano 109 głosów, przeciwko było 10 osób, a 8 wstrzymało się od głosu.

Więcej …
 

W dniu 7 grudnia 2019 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Krajowej Stowarzyszenia „Pokolenia” z udziałem zaproszonych gości. Omówiono tryb przygotowań do Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia w październiku 2020 roku.

Więcej …
 

W dniach 25-28 listopada 2019 roku w Nałęczowie odbyła się ogólnopolska, międzyśrodowiskowa konferencja naukowa  pt.: „Mistrzowie,  pedagodzy, nauczyciele” pod naukowym patronatem prof. Marii Szyszkowskiej.

Więcej …
 

W dniu 21 listopada 2019 roku w Piotrkowie Tryb. odbyła się VII Ogólnopolska Konferencja Naukowa – Szkice z dziejów lewicy pt. 100-lecie Sejmu Ustawodawczego oraz 120-lecie obecności PPS w Piotrkowie Trybunalskim.
Organizatorami Konferencji byli: Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego (Filia w Piotrkowie Tryb.) – Instytut Historii i Spraw Międzynarodowych, Porozumienie Socjalistów, Stowarzyszenie im. Ignacego Daszyńskiego przy współudziale Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …