Po bestsellerowej trylogii: „Wędrujący świat”, „Świat na wyciągnięcie myśli” i „Dokąd zmierza świat”, najbardziej ceniony i rozpoznawalny polski ekonomista na świecie, postanowił wydać książkę, w której przybliża nam samego siebie.

W rozmowie z prof. Pawłem Kozłowskim opowiada o meandrach polskiej transformacji, zglobalizowanej gospodarce i  o samym sobie, swoich losach i niekończącej się podróży. Mało jest w polskim przekazie medialnym poglądów racjonalnych, rzetelnych, takich, które się sprawdzają. Widząc prof. Grzegorza Kołodkę i słuchając tego, co ma do powiedzenia, można mieć pewność, że to, co powie, na pewno się sprawdzi, wszak tyle razy już miał rację wprawiając w konsternację tzw. „znanych ekspertów” i  medialne autorytety. Tym razem w książce biograficznej, możemy dowiedzieć się więcej o tym fascynującym człowieku. Jak to się stało, że został ekonomistą, skąd czerpał wzorce, co wyniósł z rodzinnego domu? O to wszystko pyta prof. Paweł Kozłowski, który okazał się równie ciekawym rozmówcą.
Ta książka ukazuje meandry i kulisy polskiej polityki, wielkiej polityki, której częścią był były wicepremier i minister finansów. Dowiemy się z niej dużo o zakulisowych planach, negocjacjach i sojuszach, które są nieodłączną częścią polityki. Trzeba jednak zaznaczyć, że prof. Grzegorz Kołodko politykiem nie jest i nigdy nie był. I to z korzyścią nie niego jak i samej polityki. Jako intelektualista i bezpartyjny fachowiec dał się poznać w czterech rządach, jako minister finansów, który próbował budować w Polsce zręby społecznej gospodarki rynkowej oraz jako ten, który wprowadził polską gospodarkę na ścieżkę szybkiego rozwoju. W II kwartale 1997 roku PKB wzrósł o nieosiągalne dziś 7,5%. Prof. Grzegorz Kołodko nie byłby jednak sobą, gdyby nie zauważył, że sam wzrost nic nie znaczy. Pytanie jak ów wzrost jest dzielony.
Społeczna gospodarka rynkowa, której nie udało się zbudować po 1989 roku, i co jest, jak często podkreśla autor, to największą porażka polskiej transformacji, to nadal zadanie, które stoi przed nami. Prof. Grzegorz Kołodko to niestrudzony oponent neoliberalnego kapitalizmu. Z typową dla siebie erudycją rozprawia się z mitami dotyczącymi rzekomych sukcesów tej wyjątkowo marnej spuścizny Konsensusu Waszyngtońskiego, który w Polsce dał się poznać jako terapia szokowa, którą prof. Grzegorz Kołodko nazywa „szokiem bez terapii”. I trudno się z tym nie zgodzić. Czym bowiem były reformy Leszka Balcerowicza? Zwiększeniem bezrobocia i skali ubóstwa. Ten szok trwać miał krótko, niestety, w jego wyniku wielu nie podniosło się do dziś. Na pytanie, kłamano czy nie wiedziano, niech każdy odpowie sobie sam. To wszystko pod osłoną solidarnościowego rządu. Prof. Tadeusz Kowalik nie miał wątpliwości, że „Najbardziej masowy i najprężniejszy ruch pracowniczy 2 połowy XX wieku na świecie wygenerował jeden z najbardziej niesprawiedliwych ustrojów społecznych, jaki zna współczesna Europa”. Ciekawe, czy opozycja solidarnościowa zyskałaby takie poparcie, gdyby od razu powiedziała swoim wyborcom, że bezrobocie sięgnie 3 milionów a polski przemysł w znacznej mierze zniknie za pomocą niewidzialnej ręki rynku.
Autor „Strategii dla Polski” to bez wątpienia wizjoner. Dostrzegamy deficyt tych, którzy patrzą na świat długofalowo. Jak zauważał John Maynard Keynes- „Ekonomia to nauka myślenia w kategoriach modeli połączona ze sztuką wyboru modeli odpowiadających współczesnemu światu (…) Dobrzy ekonomiści zdarzają się nieczęsto, gdyż dar posługiwania się „czujną obserwacją” do wyboru dobrych modeli (…) wydaje się niezwykle rzadki.”. Takim ekonomistą jest Grzegorz Kołodko, który swoje obserwacje czerpie nie z opinii innych, lecz sam, jako obieżyświat, jeździ po całym świecie, bada i analizuje, aby wiedzieć więcej. Ekonomia bowiem to nie tylko nauka, to przede wszystkim wiedza. Ta wiedza jest niezbędna, aby w dzisiejszym zglobalizowanym świecie móc nie tylko się odnaleźć, ale przede wszystkim wiedzieć, jak w nim postępować, aby było lepiej.
Wiedząc jak wygląda obecny świat, prof. Grzegorz Kołodko odpowiada na pytania. Świat jednak to niekończące się pytania. Fascynujące są jego wizje dotyczące przyszłości. Znając jednak profesora, z pewnością jest już gdzieś w Chinach bądź po drugiej stronie globu. Biegnąc z pewnością zastanawia się, dokąd zmierza świat? Z pewnością on już wie, o czym my wszyscy dowiemy się w jego kolejnej publikacji. Książka „Droga od teraz” to fascynująca lektura. Dotyczy ona bowiem życia najbardziej rozpoznawalnego i cenionego polskiego ekonomisty na świecie. Możemy go poznać bardziej osobiście, nie jako wybitnego naukowca, lecz jako człowieka, który był również robotnikiem i z dumą chodził w kufajce.

Przemysław Prekiel
---
Grzegorz Kołodko „Droga do teraz”, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2014, str. 312.