W oczekiwaniu na normalność ( Manifest przeciw oszołomskiej prawicy)

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Od dawna zapowiadana książka Andrzeja Wasilewskiego „Czy Rzeczpospolita ma szanse na normalność” ujrzała światło dzienne. Autor oraz redaktor książki – Joanna Łączyńska musieli w ostatnim okresie przechodzić męczarnie, kiedy z blisko 500 stron tekstu przygotowali do druku mniej, niż 200. Nie znam tekstu pierwotnego, ale ten, który wypełnia stronice książki jest nad wyraz syntetyczny i wyrazisty.
Wymaga uwagi i intelektualnego przygotowania – nie da się tej książki wchłonąć „jednym tchem”. Nie jest ona ani łatwa, ani przyjemna.
Andrzej Wasilewski tak, jak i inne swoje wcześniejsze pozycje, tę adresuje do czytelnika wyrobionego zarówno w lekturach najlepszej eseistyki politycznej, jak też mającego pojęcie o historii, konstrukcji państwa i mechanizmach, które nim rządzą.
Książka daje zdecydowane oceny przeszłości, szczególnie ostatniego dwudziestolecia, nie szczędzi prawdy, która dla twórców naszych dróg transformacyjnych może być zdecydowanie niewygodna. Obnaża bowiem ich nieprzygotowanie, często polityczną głupotę i cynizm, a na pewno brak państwowego instynktu.
Książka nie znajdzie zapewne uznania wśród dziś, a na pewno onegdaj, rządzących. Nie daje im bowiem szans, przy swej bogatej argumentacji i temperamencie publicystycznym autora, na rzeczową obronę i przedstawienie ich prawdy o Rzeczpospolitej, która trafiłaby do społeczeństwa bez zastrzeżeń. Andrzej Wasilewski jest bezlitosny dla koryfeuszy polskiej prawicy pokazując ich mizerię państwową i programową. Nie oszczędza też lewicy socjaldemokratycznej, która miała okazję rządzić Polską przez dwie kadencje i nie zrobiła nic, aby utrwalić racjonalizm w myśleniu i lewicowe wartości, a zauroczona neoliberalizmem realizowała w zasadzie program prawicy. Poddała się bez walki, tracąc swą niekwestionowaną pozycję w elektoracie, na rzecz groźnej, bo bezkompromisowej skrajnej prawicy, opanowanej przez ekstremistów.
Na dwie przynajmniej rzeczy, przy tej bogatej intelektualnie książce warto zwrócić uwagę. Po pierwsze na opisany swoisty paradoks zwycięskiego obozu władzy przed 19 laty, który wskazuje autor jako jedno ze źródeł dzisiejszego stanu Rzeczpospolitej.
- Tymczasem zawiłość polskiej sytuacji – pisze autor – wynikała właśnie z faktu, że degenerujące zjawiska były nieodrodnym wytworem zwycięskiego obozu. Torował on drogi demokratycznym swobodom i cywilizacyjnej modernizacji, jednocześnie reanimując najgorsze upiory przeszłości – obskurantyzm, warcholstwo, możnowładcze bezprawie. I nie były to bynajmniej, jak utrzymywała oficjalna wykładnia przejściowe słabości dojrzewającej dopiero demokracji, lecz stale zaostrzająca się tendencja do paranoizacji stosunków publicznych, wynoszącej na szczyty władzy mitomanów i psychopatów…
Andrzej Wasilewski upatruje te zjawiska w polskiej tradycji i kulturze, która doprowadziła do rozkładu państwa wcześniej ze względu m.in. na liberum veto i towarzyszące temu konsekwencje demokracji szlacheckiej. Opisuje przy tym brak dojrzałości polskiej prawicy emigracyjnej, która otrzymała odprawę ze strony brytyjskiego premiera Winstona Churchilla w momencie targów o władzę w Polsce w roku 1944. Cytuje przy tym Churchilla, który tak odniósł się do Stanisława Mikołajczyka:
„Nie jesteście żadnym rządem. Jesteście warchołami, którzy chcą zburzyć Europę. Odwołam się do innych Polaków, zwłaszcza, że rząd lubelski może funkcjonować doskonale. On będzie rządem. Pańskie argumenty to zbrodniczy pomysł wywołania rozłamu między sojusznikami a pomocą waszego liberum veto. Mam wrażenie, że jestem w domu dla obłąkanych”.
Cytowany fragment jest mottem książki.
Drugi opisany w rozdziale końcowym szeroki problem dotyczy przeszłości, sukcesów i zaniechań, a także błędów polskiej lewicy. Dzisiejszą lewicę opisuje jako szczątkową, niezdolną do przedstawienia spójnego programu społeczno-gospodarczego, dającego szansę na zdobycie utraconej władzy i dalsze reformowanie Polski. Wskazuje jednocześnie na kolejny paradoks – jeśli Polska ma być państwem zrównoważonym politycznie, musi mieć proporcjonalnie do potrzeb rozwiniętą lewicę, która powinna równoważyć w ramach systemu wpływy prawicy. Paradoksem jest to, że leży to również w interesie prawicy, jednak mający decydujący głos ekstremiści albo nie chcą, albo tego nie rozumieją. Przeniesiona z innej sfery kulturowej zasada, że „zwycięzca bierze wszystko” powoduje chęć wyniszczenia politycznych przeciwników, bez oglądania się na konsekwencje. Przyjęta droga jest drogą donikąd.
Książka posiada trzy rozdziały. Drugi opatrzony jest mottem Waleriana Kalinki z Sejmu Czteroletniego i zatytułowany: „Anatomia władzy monoobozu”. Czytamy tam:
„Każda większa indywidualność, każdy mąż stanu, który ośmielił się choćby najsłabiej przeciwstawić prądowi zwyczajowego zła, prowadzącego państwo nieuchronnie do zguby, miał drogę życia wysłaną cierpieniami i kamieniami w Polsce; przebaczano mu dopiero po śmierci, gdy nie był już w stanie zmącić spokoju zanarchizowanej braci szlacheckiej…”
Tytuły niektórych podrozdziałów mówią same za siebie: „Niedojrzałość prawicy”, „Niepodważalna wersja historii”, „Moralność jako kapitał spekulacyjny”, „Samorozgrzeszający się system” czy „Samoniszczące się państwo”. Zawarty w nich ładunek intelektualnej refleksji nad współczesną Polską nie ma od dawna w naszej publicystyce sobie równych.
Rozdział trzeci książki zatytułowany „Czekając na lewicę” niesie bardzo duży ładunek przemyśleń i koncepcji związanych z konstrukcją państwa i jakością polskiej demokracji.
- Prawdą jest – pisze autor – że prawica popchnęła Polskę ku demokracjom Zachodu, ale jest także prawdą, że okazała się formacja anachroniczną, niedojrzałą do respektowania reguł tego ustroju. O jakości polskiej demokracji decydować będzie fakt, czy z tej dziwacznej mieszaniny oszołomstwa i pragmatyzmu, nietolerancji i dążności liberalnych, pędu do modernizacji i skłonności do obskurantyzmu, wybije się w końcu na samodzielność zrównoważona prawica, szanująca przeciwników i zdolna do kompromisowego rozwiązywania problemów.
Ustrój demokracji nie ustabilizuje się w Polsce, jeśli jednocześnie z narodzinami poważniejszej prawicy nie odbuduje się równoważąca ją, spełniające swe zadania wobec społeczeństwa, formacja lewicowa… Powrót lewicy do roli czołowego reprezentanta ludzi pracy leży w dobrze pojętym interesie prawicowych formacji, gdyż pozostawione same z sobą w społeczeństwie bez alternatywnych opcji popadają w infantylne samochwalstwo, którego skutkiem jest brak choćby jednej prawicowej partii dojrzałej do podołania złożonym zadaniom państwowym”.
Książka poza krytyczną analizą rzeczywistości niesie w swej treści ogromny potencjał troski o przyszłość. Rodzi się w związku z tym wiele pytań, ale podstawowe sprowadza się do tego, czy idealizm publicysty jest w stanie wpływać na rzeczywistość?
Jak pokazuje praktyka wielu ostatnich lat, raczej w niewielkim stopniu. O ile więc analiza i recepty Andrzeja Wasilewskiego nie będą mieć znaczącego wpływu na rządzących, którzy w swej zapiekłości twardo zmierzają do swych wydumanych celów, o tyle potrzebuje ich opinia publiczna. Książka ta bowiem w jednym miejscu i czasie ujmuje jednostkowe problemy Polski i Polaków związane z okresem transformacji w jedną całość.
Być może z okazji dwudziestolecia rozpoczęcia w Polsce gruntownych przemian ustrojowych, które przypada na wiosnę przyszłego roku, ta trafna z mojego punktu widzenia analiza, stanie się zaczynem do kolejnego etapu naprawy Rzeczpospolitej, tym razem z udziałem odnowionej lewicy.

Andrzej Ziemski
--------------------
Andrzej Wasilewski – Czy Rzeczpospolita ma szanse na normalność? Wydawnictwo Comandor. Warszawa 2008. Stron 185.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

W roku 2018 ukazała się książka dra Kai-Fu Lee – AI Superpowers, China, Silicon Valley, and the New World Order. Jej polskie tłumaczenie ukazało się w roku 2019 pt. Inteligencja sztuczna, rewolucja prawdziwa. Chiny i USA i przyszłość świata.

Więcej …
 

Opublikowana przez Wydawnictwo Ruthenus z Krosna książka J. Ewy Leśniewskiej „Jan Gotlieb Bloch (1836 – 1902) i dzieje rodu” jest dziełem imponującym i stanowi najbardziej – jak dotąd – wyczerpującą biografię jednego z największych kapitalistów XIX stulecia, pacyfisty i filantropa, wsławionego w świecie głównie przez 6-tomowe opracowanie „Przyszła wojna pod względem technicznym, ekonomicznym i politycznym”, nazywane „biblią pacyfizmu” – pierwszego Polaka, który został zgłoszony do Pokojowej Nagrody Nobla.

Więcej …
 

W 2018 roku ukazała się wizjonerska książka Jamie Bartlett’a „Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację”. Jest ona analizą relacji człowieka ze światem cyfrowym, w który dopiero wchodzimy. Szczególnie wiele miejsca autor poświęca ewolucji liberalnego modelu demokracji w starciu z nowymi technologiami, ich przemożnym wpływem na człowieka i budowane od wieków struktury państwa demokratycznego.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 21 gości 

Statystyka

Odsłon : 5198327

Temat dnia

Prawda o rurociągu Nord Stream

Większość polityków za polską rację stanu uznaje potępianie rurociągu Nord Stream. Warto o tym powiedzieć kilka słów prawdy. W 2005 r. rząd Jerzego Buzka odrzucił propozycję Rosji budowy przez terytorium Polski rurociągu do Niemiec. Mielibyśmy opłaty za przesył i kontrolę nad rurą.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 11 września 2020 roku w Warszawie odbyło się wspólne posiedzenie Zarządu i Rady Konsultacyjnej Porozumienia Socjalistów. Podczas spotkania przedyskutowano problemy dotyczące aktualnej sytuacji na lewicy i sygnalizowanych planów organizacji w listopadzie 2020 roku III Kongresu Lewicy.

Więcej …
 

Stowarzyszenie Polska-Białoruś opublikowało w dniu 8 września 2020 roku stanowisko woec sytuacji na Białorusi i relacji polsko-białoruskich.

Więcej …
 

W dniu 21 sierpnia 2020 roku Biuro Prasowe PPS przekazało do wiadomości publicznej stanowisko Prezydium Rady Naczelnej Polskiej Partii Socjalistycznej wobec wydarzeń związanych z próbą przeforsowania podwyżek uposażeń dla najwyższych urzędników w Polsce.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna opublikowała w dniu 12 sierpnia 2020 roku "List otwarty PPS do ludzi pracy Republiki Białoruskiej". List związany jest z aktualną sytuacją w tym kraju po wyborach prezydenckich i wzajemnymi relacjami Polska - Białoruś.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna opublikowaław dniu 11 sierpnia 2020 roku stanowisko Prezydium RN PPS w sprawie wydarzeń, jakie miały miejsce w ostatnich dniach w Warszawie.

Więcej …
 

Delegacja Polskiej Partii Socjalistycznej w dniu 31 lipca 2020 roku złożyła kwiaty przed pomnikiem zgrupowania „Żywiciel” oraz przy tablicy pamiątkowej na „Kotłowni WSM” pamięci poległym w pierwszym boju Powstania, powstańcom z Batalionu OW PPS im. gen. J. Dąbrowskiego.

Więcej …
 

W dniu 25 lipca 2020 roku na sosnowieckim cmentarzu spotkali się ludzie pamiętający o 19 rocznicy śmierci polskiego przywódcy okresu Polski Ludowej - Edwarda Gierka.

Więcej …
 

Stefan Aleksander Okrzeja członek organizacji Bojowej PPS, bohater walki o niepodległość Polski i przemiany społeczne został przypomniany i uczczony przez przedstawicieli Rady Naczelnej PPS w dniu 21 lipca 2020 roku.

Więcej …
 

W dniu 13 lipca 2020 roku tuż przed godziną 20. Państwowa Komisja Wyborcza przekazała wyniki głosowania w II turze wyborów prezydenckich na podstawie danych ze wszystkich obwodowych komisji wyborczych. Jak poinformował przewodniczący PKW, Andrzej Duda w II turze wyborów uzyskał 51,03 proc. głosów - zagłosowało na niego 10 440 648 osób. Z kolei Rafał Trzaskowski osiągnął wynik 48,97 proc. - zagłosowało na niego 10 018 263 osób.

 

Prezydium Rady Naczelnej PPS przyjęło w dniu 6 lipca 2020 roku uchwałę w sprawie II tury wyborów prezydenckich.

Więcej …
 

PKW podała w dniu 30 czerwca 2020 roku ostateczne wyniki I tury wyborów prezydenckich, które odbyły się 28 czerwca.

Więcej …
 

Wg portalu Polskiej Partii Socjalistycznej, w dniu 26 czerwca 2020 roku na zaproszenie koła Śródmieście PPS  w warszawskiej siedzibie partii, odbyło się spotkanie promocyjne nowego numeru "Przeglądu Socjalistycznego".

Więcej …