Odejść od euro, ocalić Europę

W polskiej debacie publicznej niemal każde zakwestionowanie sensu istnienia wspólnej waluty euro wiąże się z ryzykiem zaszufladkowania. Nie dla euro nie oznacza jednak nie dla integracji europejskiej. Wręcz przeciwnie, jest próbą wyjścia naprzeciw aktualnych problemów UE, których głównych przyczyną jest m.in. wspólna waluta.

Kwestia wejścia Polski do strefy euro jest na razie odległa. Choć polskie społeczeństwo jest najbardziej proeuropejskim państwem UE, to już ewentualna wspólna waluta nie wzbudza tak szerokiego poparcia. Przyczyn jest wiele, od historycznych do ekonomicznych. Na tym drugim aspekcie skupili się autorzy książki „Paradoks euro. Jak wyjść z pułapki wspólnej waluty?” Stefan Kawalec i Ernest Pytlarczyk. Od razu warto uprzedzić rozkochanych w euro marzycieli, nie, to nie jest głos nacjonalistów z Ruchu Narodowego, Frontu Narodowego czy Alternatywy Dla Niemiec, to głos niegdyś prawej ręki Leszka Balcerowicza i doradcy rządu Donalda Tuska, Stefana Kawalca, oraz Ernesta Pytlarczyka, ekonomisty związanego od lat z sektorem bankowym. Tezy zawarte w książce są śmiałe i odważne, podważają bowiem tak mozolnie  budowany mit o  tym, iż euro jest zwieńczeniem integracji europejskiej i bolączką na wyzwania globalne w XXI wieku.
Balon pękł wówczas, kiedy przyszedł pierwszy poważny kryzys w strefie euro, w 2008 roku, ukazał on wówczas dobitnie, wszystkie bolączki wspólnej waluty. Zamknięcie we wspólnym obszarze walutowym tak różnych gospodarek o różnych potencjale i możliwościach, spowodowało poważne problemy i zachwianie wiary we wspólny projekt. Kraje, które były w strefie euro, dostały zadyszki i nie mogły poprawić swojej konkurencyjności poprzez dostosowanie kursu walutowego. Kryzys unaocznił jeszcze jedno zjawisko. Otóż najbardziej konkurencyjne gospodarki, takiej jak niemiecka czy holenderska, tracą poprzez słabnącą wartość euro dla ich gospodarek, notując jednocześnie ogromne nadwyżki handlu zagranicznego a to z kolei prowadzi do deficytu słabszych gospodarek, takich jak grecka, hiszpańska czy włoska. Wprowadzenie euro ogranicza zatem państwom narodowym skuteczne reagowanie na kryzysy gospodarcze. Tu władzę ma już Europejski Bank Centralny. Jedyną receptą na ratowanie finansów publicznych krajów Południa, jaką wypracowali zwolennicy neoliberalnej utopii, było zaciskanie pasa i ograniczanie wydatków publicznych na cele społeczne. Ta fatalna w skutkach decyzja doprowadziła do zaostrzenia napięć i utorowała drogę partiom nacjonalistycznym i poderwała wiarę we wspólny projekt tym, którzy wierzyli w solidarność europejską pod przywództwem Niemiec.
Autorzy podkreślają, że to właśnie od Niemiec powinna wyjść idea odejścia od euro. Dziś brzmi to dość szokująco i może wprowadzać zdumienie, jednak może to okazać się konieczne dla uratowania integracji. W przeciwnym razie dekompozycji europejskiego programu dokonają prawicowi populiści, dla których Unia Europejska jest zagrożeniem samym w sobie, mitycznym „eurokołchozem”. Kontrolowane rozwiązanie strefy euro powinno rozpocząć się od wyjścia z niej, dając niejako przykład, najbardziej konkurencyjnej gospodarki Europy, czyli Niemiec, na drodze konsensusu, tak, aby w następstwie koszty nie przerosły oczekiwań. To swoisty pozew o rozwód, jednak za porozumieniem wszystkich stron. W następnej fazie wzorem Niemiec, od euro powinny odchodzić państwa o średnim poziomie konkurencyjności a następnie najmniej konkurencyjne. Autorzy zauważają pewien paradoks, który słusznie nazywają „pułapką euro”. Otóż państwa najmniej konkurencyjne i jednocześnie pozostające w spirali zadłużenia, chcąc ewentualnie wyjść ze strefy euro, narażają się na ogromne turbulencje.
Projekt wspólnej waluty okazał się klęską z kilku przyczyn. Z pewnością był to pomyśl nie do końca przemyślany. Nie jest jednak tak, jak często powtarzają liberalni publicyści, że to wina państw, które sobie nie radzą. Autorzy dowodzą na przykładzie Finlandii, że tak nie jest. Fińska gospodarka bowiem była zaliczana do najbardziej innowacyjnych i najbardziej konkurencyjnych w strefie euro. Dziś Finlandia pogrążona jest w stagnacji. To państwa narodowe, jak piszą Kawalec i Pytlarczyk, są źródłem tożsamości narodowej, identyfikacji obywateli i źródłem legitymizacji procesu demokratycznego. Przy jednej walucie i jednej stopie procentowej dla całego obszaru strefy euro polityka pieniężna nie może być dostosowana do potrzeb wszystkich krajów: dla jednych stopy procentowe są za wysokie, dla innych za niskie. Polska, mimo zobowiązań traktatowych, może odwlekać wejście od strefy euro, tak długo, jak zechce. Zagrożenia ewentualnym wstąpieniem do strefy euro dostrzegli tacy ekonomiści jak- Jan Krzysztof Bielecki, Marek Belka czy Jan Rostowski. Nie jest to więc grupa „populistów” jak z lubością nazywa wszystkich inaczej myślących Gazeta Wyborcza. Pozostawanie poza strefą euro to nie bycie na peryferiach Europy, wręcz przeciwnie, to możliwość oddziaływania na Europę poprzez silne mechanizmy własnej gospodarki. We współczesnym świecie lepiej radzą sobie bowiem te kraje, gdzie pozostały sprawnie działające instytucje państwowe. To doskonale pokazał kryzys. 
Autorzy w sposób przystępny dla każdego tłumaczą krok po kroku jak dokonać bezbolesnej dekompozycji euro. To świetnie napisana i pionierska, jak na polskie warunki publikacja. Może być punktem wyjścia do publicznej debaty o roli Polski w UE. Euro, ukochane dziecko wielkiego kapitału, może być początkiem końca Unii jaką znamy. Tak, aby nie znaleźć się pomiędzy neoliberalną utopią a brunatniejącą rzeczywistością, jako alternatywą dla Europy, należy odrzucić wspólną walutę, która generuje koszty i pogłębia napięcia.

Przemysław Prekiel
---
Stefan Kawalec, Ernest Pytlarczyk „Paradoks euro. Jak wyjść z pułapki wspólnej waluty?”, Wyd. Poltext, Warszawa 2016

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

Niewiele  jest w polskiej historii osób tak bardzo zasłużonych i zapomnianych jednocześnie. Jego życiorys to gotowy scenariusz na serial telewizyjny. Jan Józef Lipski, bohater biografii Łukasza Garbala, doczekał się w końcu kompletnej monografii.

Więcej …
 

W dzisiejszych czasach coraz trudniej o pasjonującą powieść poświęconą ludziom lewicy. Dosyć często pomija się ich wkład w kształtowanie polskiej państwowości czy w walkę o sprawiedliwość społeczną. Szablonowo traktuje się ich losy, wpisując w obowiązującą narrację.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 21 gości 

Statystyka

Odsłon : 4810296

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Metro na Pradze w tle marzeń socjalistów

Otwarto wreszcie w niedzielę  - 15 września nowy odcinek  warszawskiego metra  po prawej stronie Wisły . Ten fragment stolicy  w ramach dzielnic Praga Północ i Targówek odegrał kiedyś znaczącą rolę w historii  polskiego ruchu socjalistycznego. Odruchowo  dla  tamtych obszarów zapamiętano czyny rewolucyjne PPS w tym Stefana Okrzei co uhonorowano ulicą jego imienia.

Więcej …

Na lewicy

Polacy mają głód solidarności. Tylko Lewica może go zaspokoić – to motto wyborcze odbywającej się w dniu 20 września 2019 roku w Studiu Filmowym „Panika” w Gdyni Konwencji wyborczej Lewicy. Podczas Konwencji zaprezentowali się liderzy list na Pomorzu, a także liderzy ugrupowań: Wiosny, Razem i SLD.

Więcej …
 

W dniu 10 września 2019 roku odbyło się w Warszawie spotkanie sygnatariuszy Porozumienia Socjalistów. Przedyskutowano sytuację polityczną przed wyborami parlamentarnymi w październiku 2019 roku. Przyjęta została deklaracja „Polsce potrzebna jest lewica”, w której podkreślono wzrost oczekiwań społecznych, co potwierdzają badania, na aktywny udział lewicy w nowym Sejmie i Senacie oraz zwiększenie wpływu wartości ideowych lewicy na treści stanowionego prawa.

Więcej …
 

W dniu 31 sierpnia 2019 roku uległa uprawomocnieniu decyzja Krajowego Rejestru Sądowego w sprawie rejestracji stowarzyszenia Porozumienie Socjalistów.

Więcej …
 

W dniu 31 sierpnia 2019 roku obradowała w Warszawie Rada Naczelna Polskiej Partii Socjalistycznej. Przedyskutowano sprawy związane z wyborami parlamentarnymi.

Więcej …
 

W dniu 18 sierpnia 2019 roku w Warszawie odbyła się prezentacja kandydatów na pierwsze miejsca na listach wyborczych Lewicy. Działacze Lewicy Razem otrzymali 6 miejsc, działacze SLD – 17 a działacze Wiosny – 18.

Więcej …
 

W dniu 14 sierpnia 2019 roku Komitet Wyborczy Sojusz Lewicy Demokratycznej uzupełnił wady zawiadomienia do Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skrótu nazwy komitetu; nowy skrót to "KW Sojusz Lewicy Demokratycznej", a nie "KW Lewica" - poinformowała szefowa Krajowego Biura Wyborczego Magdalena Pietrzak.

Więcej …
 

11 sierpnia 2019 roku Prezydium RN PPS odbyło posiedzenie poświęcone ocenie przebiegu kampanii wyborczej do parlamentu RP 2019 roku. Towarzysze zapoznali się z działaniami sztabów wyborczych i udziałem w nich członków naszej Partii.

Więcej …
 

W dniu 5 sierpnia 2019 roku w Warszawie odbyła się robocza narada zawiązującej się Koalicji „Lewica”. Bazą jej jest porozumienie trzech ugrupowań: Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Partii Wiosna i Partii Lewica Razem.

Więcej …
 

Podczas festiwalu Pol’and’Rock (dawny Przystanek Woodstock) Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ miało zaszczyt gościć Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara oraz przyjaciół z wielu krajów.

Więcej …
 

W dniu 1 sierpnia 2019 roku, w 75 rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego delegacja OKR Polskiej Partii Socjalistycznej w Piotrkowie Trybunalskim, z członkiem Rady Naczelnej PPS Bogdanem Chrzanowskim, złożyła wieniec przed Grobem Nieznanego Żołnierza w tym mieście, oddając hołd wszystkim poległym za wolność i niepodległość Polski.

 

Warszawska Organizacja Polskiej Partii Socjalistycznej złożyła w dniu 29 lipca 2019 roku kwiaty przed pomnikiem Żołnierzy AK Obwód „Żywiciel” oraz przed tablicą pamiątkową, na Żoliborzu przy tzw. "Starej Kotłowni" położonej przy ulicy Suzina.

Więcej …
 

W dniu 28 lipca 2019 roku lewica zorganizowała w Białymstoku wiec przeciw przemocy. Na centralnym skwerze w tym mieście poza aktywistami organizacji LGBT pojawili się też liderzy partii lewicy: Robert Biedroń z Wiosny, Adrian Zandberg z Razem i Włodzimierz Czarzasty z SLD. Byli obecni przedstawiciele innych ugrupowań lewicy m.in. PPS.

Więcej …