Odejść od euro, ocalić Europę

W polskiej debacie publicznej niemal każde zakwestionowanie sensu istnienia wspólnej waluty euro wiąże się z ryzykiem zaszufladkowania. Nie dla euro nie oznacza jednak nie dla integracji europejskiej. Wręcz przeciwnie, jest próbą wyjścia naprzeciw aktualnych problemów UE, których głównych przyczyną jest m.in. wspólna waluta.

Kwestia wejścia Polski do strefy euro jest na razie odległa. Choć polskie społeczeństwo jest najbardziej proeuropejskim państwem UE, to już ewentualna wspólna waluta nie wzbudza tak szerokiego poparcia. Przyczyn jest wiele, od historycznych do ekonomicznych. Na tym drugim aspekcie skupili się autorzy książki „Paradoks euro. Jak wyjść z pułapki wspólnej waluty?” Stefan Kawalec i Ernest Pytlarczyk. Od razu warto uprzedzić rozkochanych w euro marzycieli, nie, to nie jest głos nacjonalistów z Ruchu Narodowego, Frontu Narodowego czy Alternatywy Dla Niemiec, to głos niegdyś prawej ręki Leszka Balcerowicza i doradcy rządu Donalda Tuska, Stefana Kawalca, oraz Ernesta Pytlarczyka, ekonomisty związanego od lat z sektorem bankowym. Tezy zawarte w książce są śmiałe i odważne, podważają bowiem tak mozolnie  budowany mit o  tym, iż euro jest zwieńczeniem integracji europejskiej i bolączką na wyzwania globalne w XXI wieku.
Balon pękł wówczas, kiedy przyszedł pierwszy poważny kryzys w strefie euro, w 2008 roku, ukazał on wówczas dobitnie, wszystkie bolączki wspólnej waluty. Zamknięcie we wspólnym obszarze walutowym tak różnych gospodarek o różnych potencjale i możliwościach, spowodowało poważne problemy i zachwianie wiary we wspólny projekt. Kraje, które były w strefie euro, dostały zadyszki i nie mogły poprawić swojej konkurencyjności poprzez dostosowanie kursu walutowego. Kryzys unaocznił jeszcze jedno zjawisko. Otóż najbardziej konkurencyjne gospodarki, takiej jak niemiecka czy holenderska, tracą poprzez słabnącą wartość euro dla ich gospodarek, notując jednocześnie ogromne nadwyżki handlu zagranicznego a to z kolei prowadzi do deficytu słabszych gospodarek, takich jak grecka, hiszpańska czy włoska. Wprowadzenie euro ogranicza zatem państwom narodowym skuteczne reagowanie na kryzysy gospodarcze. Tu władzę ma już Europejski Bank Centralny. Jedyną receptą na ratowanie finansów publicznych krajów Południa, jaką wypracowali zwolennicy neoliberalnej utopii, było zaciskanie pasa i ograniczanie wydatków publicznych na cele społeczne. Ta fatalna w skutkach decyzja doprowadziła do zaostrzenia napięć i utorowała drogę partiom nacjonalistycznym i poderwała wiarę we wspólny projekt tym, którzy wierzyli w solidarność europejską pod przywództwem Niemiec.
Autorzy podkreślają, że to właśnie od Niemiec powinna wyjść idea odejścia od euro. Dziś brzmi to dość szokująco i może wprowadzać zdumienie, jednak może to okazać się konieczne dla uratowania integracji. W przeciwnym razie dekompozycji europejskiego programu dokonają prawicowi populiści, dla których Unia Europejska jest zagrożeniem samym w sobie, mitycznym „eurokołchozem”. Kontrolowane rozwiązanie strefy euro powinno rozpocząć się od wyjścia z niej, dając niejako przykład, najbardziej konkurencyjnej gospodarki Europy, czyli Niemiec, na drodze konsensusu, tak, aby w następstwie koszty nie przerosły oczekiwań. To swoisty pozew o rozwód, jednak za porozumieniem wszystkich stron. W następnej fazie wzorem Niemiec, od euro powinny odchodzić państwa o średnim poziomie konkurencyjności a następnie najmniej konkurencyjne. Autorzy zauważają pewien paradoks, który słusznie nazywają „pułapką euro”. Otóż państwa najmniej konkurencyjne i jednocześnie pozostające w spirali zadłużenia, chcąc ewentualnie wyjść ze strefy euro, narażają się na ogromne turbulencje.
Projekt wspólnej waluty okazał się klęską z kilku przyczyn. Z pewnością był to pomyśl nie do końca przemyślany. Nie jest jednak tak, jak często powtarzają liberalni publicyści, że to wina państw, które sobie nie radzą. Autorzy dowodzą na przykładzie Finlandii, że tak nie jest. Fińska gospodarka bowiem była zaliczana do najbardziej innowacyjnych i najbardziej konkurencyjnych w strefie euro. Dziś Finlandia pogrążona jest w stagnacji. To państwa narodowe, jak piszą Kawalec i Pytlarczyk, są źródłem tożsamości narodowej, identyfikacji obywateli i źródłem legitymizacji procesu demokratycznego. Przy jednej walucie i jednej stopie procentowej dla całego obszaru strefy euro polityka pieniężna nie może być dostosowana do potrzeb wszystkich krajów: dla jednych stopy procentowe są za wysokie, dla innych za niskie. Polska, mimo zobowiązań traktatowych, może odwlekać wejście od strefy euro, tak długo, jak zechce. Zagrożenia ewentualnym wstąpieniem do strefy euro dostrzegli tacy ekonomiści jak- Jan Krzysztof Bielecki, Marek Belka czy Jan Rostowski. Nie jest to więc grupa „populistów” jak z lubością nazywa wszystkich inaczej myślących Gazeta Wyborcza. Pozostawanie poza strefą euro to nie bycie na peryferiach Europy, wręcz przeciwnie, to możliwość oddziaływania na Europę poprzez silne mechanizmy własnej gospodarki. We współczesnym świecie lepiej radzą sobie bowiem te kraje, gdzie pozostały sprawnie działające instytucje państwowe. To doskonale pokazał kryzys. 
Autorzy w sposób przystępny dla każdego tłumaczą krok po kroku jak dokonać bezbolesnej dekompozycji euro. To świetnie napisana i pionierska, jak na polskie warunki publikacja. Może być punktem wyjścia do publicznej debaty o roli Polski w UE. Euro, ukochane dziecko wielkiego kapitału, może być początkiem końca Unii jaką znamy. Tak, aby nie znaleźć się pomiędzy neoliberalną utopią a brunatniejącą rzeczywistością, jako alternatywą dla Europy, należy odrzucić wspólną walutę, która generuje koszty i pogłębia napięcia.

Przemysław Prekiel
---
Stefan Kawalec, Ernest Pytlarczyk „Paradoks euro. Jak wyjść z pułapki wspólnej waluty?”, Wyd. Poltext, Warszawa 2016

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Stanisław Dubois zaliczany do grona Wielkich Socjalistów  jest postacią znaną, choć niezbyt upowszechnianą i lubianą przez historyków i media m.in. ze względu na swe usytuowanie polityczne na lewicy Polskiej Partii Socjalistycznej i nietrzymające się konwencji zasady działania. Zawsze wznosił się ponad interes własny, był niepoprawnym idealistą, których w PPS było wielu. On jednak wyróżniał się zawsze swą ideowością i patriotyzmem.

Więcej …
 

„Chińskie Marzenie” jest  kolejnym, po „Innowacyjnych Chinach”, dziełem przywódcy chińskiego – Prezydenta ChRL i Sekretarza Generalnego KC KPCh – Pana Xi Jinpinga, opublikowanym po polsku i poświęconym polityce KPCh oraz rozwojowi Chińskiej Republiki Ludowej. 

Więcej …
 

 
 
centrum
 
 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 50 gości 

Statystyka

Odsłon : 3929346

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Współczesne dylematy socjalistów

Na lewicy od ostatnich wyborów parlamentarnych w 2015 roku, kiedy to koalicja Zjednoczona Lewica nie weszła do Sejmu, toczy się pełna emocji dyskusja co do rzeczywistych przyczyn tego faktu,  jak również wskazań na przyszłość.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 13 stycznia 2018 roku w Warszawie odbyła się debata "Tożsamość i wizerunek lewicy. Co dalej?", której organizatorami byli: Forum Postępu i Rada Dialogu i Porozumienia Lewicy.

Więcej …
 

W dniu 9 stycznia 2018 roku o godz. 14.00, na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, odbyły się uroczystości upamiętniające trzecią rocznicę śmierci Józefa Oleksego, powszechnie znanego przywódcy Socjaldemokracji RP, SLD, premiera, Marszałka Sejmu.

Więcej …
 

W dniu 7 stycznia 2018 roku w Warszawie odbyło się spotkanie zorganizowane przez Społeczne Forum Wymiany Myśli.
Od dłuższego czasu politycy, dziennikarze i środowiska akademickie lewicy mówią o wyczerpaniu się formuły ustrojowej III RP i zagrożeniu, jakie z sobą niesie koncepcja IV Rzeczpospolitej.

Więcej …
 

6 stycznia 2018, 105 rocznica urodzin Edwarda Gierka. Mimo brutalnego kursu polityki historycznej, negującej osiągnięcia Polski Ludowej, są one ewidentne. Dotyczy to przede wszystkim polityki inwestycyjnej, która w ciągu kilku lat zmieniła nasz kraj. Nie można nie wspomnieć o polityce socjalnej, kulturalnej, systemie edukacji.

Więcej …
 

W dniu 3 stycznia 2018 r. odbyło się w Sandomierzu tradycyjne spotkanie noworoczne środowisk lewicowych. Spotkało się ono z szerokim zainteresowaniem. Licznie obecny był aktyw SLD z powiatu sandomierskiego, a także środowisko "Pokoleń".

Więcej …
 

W dniu 9 grudnia 2017 roku w Warszawie odbyła się sesja naukowa „125 lat Kongresu Paryskiego i powstania Polskiej Partii Socjalistycznej”. Organizatorem sesji była Komisja Historyczna RN PPS.

Więcej …
 

Mamy już dla pomnika Ignacego Daszyńskiego decyzję lokalizacyjną Rady M.St. Warszawy – poinformowali liderzy SLD i PPS podczas wspólnej konferencji prasowej 5  listopada 2017 r. w Warszawie.

Więcej …
 

Członkowie Stowarzyszenia "Pokolenia" w województwie śląskim w dniu 21 października 2017 roku wydali oświadczenie związane z 60 rocznicą powstania Związku Młodzieży Socjalistycznej i Związku Młodzieży Wiejskiej.

Więcej …
 

21 października 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim odbyła się VI Ogólnopolska Konferencja Naukowa – Szkice z dziejów lewicy. Socjaliści w historii Piotrkowa Trybunalskiego. Konferencja wpisuje się w 125. rocznicę obchodów powstania w 1892 roku Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

14 października 2017 roku Stowarzyszenie Wolnego Słowa przy wsparci Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonaowanych zorganizowało konferencję “Socjaliści z Solidarności”. Konferencję należy uznać za duży wkład w obchody 125-lecia Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W Warszawie w dniu 7 października 2017 roku odbyło się plenarne zebranie Sygnatariuszy Porozumienia Socjalistów z licznym udziałem przedstawicieli innych ugrupowań i organizacji lewicy. W oparciu o uchwałę Rady Krajowej Stowarzyszenia „Pokolenia”, prezes Marek Klimczak złożył podpis pod deklaracją przystąpienia do Porozumienia Socjalistów.

Więcej …
 

W dniu 30 września 2017 roku Komisja Historyczna Polskiej Partii Socjalistycznej zorganizowała Konferencję: „Plan Rapackiego i inne polskie inicjatywy pokojowe jako wyraz interesu narodowego”. Dyskutowano również o aktualnych problemach bezpieczeństwa europejskiego.

Więcej …