Działacz polskiego ruchu socjalistycznego

Mieczysław Niedziałkowski należał do wybitnych działaczy polskiego ruchu socjalistycznego w okresie od zarania II Rzeczypospolitej do początku okupacji hitlerowskiej. Urodził się w 1893 r. w Wilnie z wywodzącej się ze zubożałego ziemiaństwa rodzinie inteligenckiej.

Już jako uczeń w gimnazjum związał się z ruchem filareckim reprezentowanym przez Związek Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej o programie zbliżonym do niepodległościowego PPS. Po wybuchu I wojny światowej udał się do Warszawy, gdzie wstąpił do PPS i stał się aktywnym jej członkiem. W 1915 r. został członkiem Warszawskiego Komitetu Okręgowego, a rok później Centralnego Komitetu Robotniczego PPS, od 1916 r. również członkiem Rady Naczelnej. W niepodległej Polsce będąc najmłodszym posłem Sejmu Ustawodawczego współtworzył uchwaloną Konstytucję Marcową 1921 r. W latach 1921 – 1924 był sekretarzem Centralnego Komitetu Robotniczego PPS, a w latach 1924-1927 Centralnego Komitetu Wykonawczego. Jako polityk-publicysta wchodził w skład redakcji wielu pism PPS, m.in. „Jedności Robotniczej /1917-1918/. Po śmierci Feliksa Perla w 1927 r. został naczelnym redaktorem „Robotnika” aż do 1939 r.                           
Niedziałkowski od 1922 r. reprezentował PPS w II Międzynarodówce, od 1925 r. był członkiem jej egzekutywy. Od 1922 r. do 1935 r. posłem na sejm II RP. Po zamachu majowym Piłsudskiego w 1926 r. przeszedł do opozycji - współtworzył Centrolew przeciw rządom sanacji. W 1937 r. był aktywnym uczestnikiem XXIV Kongresu PPS w Radomiu i autorem jego najbardziej lewicowego społeczno-politycznego programu. W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. brał udział w obronie Warszawy. Podczas hitlerowskiej okupacji był działaczem konspiracyjnej PPS, członkiem kierownictwa Służby Zwycięstwa Polski. Aresztowany w grudniu 1939 r. przez gestapo został rozstrzelany wraz z grupą więźniów z Pawiaka 21 czerwca 1940 r. w Palmirach.
Postać M. Niedziałkowskiego spotkała się z dużym zainteresowaniem wielu historyków. Na czoło wśród nich wybija się świetny historyk polskiej lewicy Michał Śliwa ze swoją o biograficznym charakterze książce p.t. „Myśl polityczna Mieczysława Niedziałkowskiego (1893 – 1940)”, Warszawa 1980. O M. Niedziałkowskim jako wybitnym działaczu politycznym m.in. pisali : Aleksandra Tymieniecka, Marian Marek Drozdowski, Jan Tomicki, Adam Ciołkosz, Andrzej Friszke, Juliusz Bardach, Konstanty Grzybowski, Jan Kowalski i Wojciech Dojlido, S. Woszczyńska. Autorzy koncentrowali swoją uwagę głównie na działalności M. Niedziałkowskiego w II RP i krótkim okresie w konspiracji po klęsce wrześniowej. Okres młodości i działalność bohatera w latach I wojny światowej wzbudzały znacznie mniejsze zainteresowanie. Istniejącą lukę w biografii bohatera wypełnia recenzowana praca Kamila Gibały. Przystępując do pracy nad książką jako cel postawił sobie : „… możliwie wszechstronne omówienie jego (M. Niedziałkowskiego) społecznego zaangażowania a później działalności politycznej sensu stricte w szeregach ruchu filareckiego oraz PPS”.
Innym obszarem zainteresowania K. Piskały był proces kształtowania światopoglądu Niedziałkowskiego i ukazania jego drogi wiodącej do roli głównego teoretyka PPS. Autor jako student Wydziału Historii Polski Najnowszej Uniwersytetu Łódzkiego realizując swoje cele natrafiał na duże trudności przy sięganiu do bazy źródłowej znajdującej się w dużym rozproszeniu (Wilno, Petersburg, Warszawa, Kraków, Łódź, Wrocław).
Autor w poszukiwaniu publicystycznej działalności Niedziałkowskiego przeprowadził kwerendę w kilkudziesięciu tytułach prasowych. Był to uzasadniony kierunek działania, gdyż publicystyka była bardzo ważnym kierunkiem działania bohatera.
Recenzowana książka posiada układ chronologiczny. Składa się ze wstępu, siedmiu rozdziałów, zakończenia, wykazu źródeł i literatury. Zakres chronologiczny pracy obejmuje okres od urodzenia bohatera do listopada 1918 r., to jest do odzyskania niepodległości przez Polskę.   
Autor rozpoczyna tekst książki od charakterystyki zróżnicowanej politycznie i światopoglądowo rodziny Niedziałkowskich. Jego ojciec Konrad był członkiem Międzynarodowej Socjalno-Rewolucyjnej Partii  „Proletariat” działającej na ziemiach Królestwa Polskiego. Stryj Mieczysława, Karol Antoni wybrał drogę kariery duchownej. Będąc biskupem kościoła katolickiego sprawował funkcję ordynariusza diecezji łucko-żytomierskiej – zasłynął jako konserwatywny przedstawiciel duchowieństwa polskiego. Inni dwaj stryjowie Mieczysława uczestnicy powstania styczniowego 1863 -1864 r. zginęli w potyczce z wojskiem rosyjskim. Pociągnęło to konfiskatę majątku rodzinnego.
W opisie naukowym pracy autor zastosował metodę stawiania pytań i udzielania na nie odpowiedzi. Jako przykład może posłużyć pytanie dlaczego bohater jako młody człowiek przystąpił do filareci, następnie wstąpił do PPS. Być może posłużył się postępowaniem Józefa Piłsudskiego, który po powrocie do Wilna z zesłania w 1892 r. uznał PPS za jedyną siłę polityczną, która nabierała rozmachu i rokowała realną nadzieję na skuteczną walkę o odzyskanie niepodległości przez Polskę i na uprzedmiotowienie mas ludowych wraz z demokratyzacją życia społecznego.
Czytelnik zapoznający się z książką K. Piskały, orientujący się w historii PPS może zapytać o światopogląd i stosunek do religii M. Niedziałkowskiego. Bohater bowiem nie ukrywał swej religijności, co było rzadkim zjawiskiem wśród działaczy socjalistycznych. Autor książki posługując się dostępnymi źródłami odpowiada na to pytanie. M. Niedziałkowski był osobą religijną i nigdy nie podważał sensu wiary. Ale jednocześnie czuł się socjalistą. Nazywał oszustwem twierdzenie, że socjalizm jest z natury rzeczy wrogiem religii, godził socjalizm z religią (s.242). Uznawał zasadę, że „każdy człowiek ma niezaprzeczone prawo wierzyć według własnego uznania, według własnej woli”. Książka K. Piskały jest przede wszystkim próbą odpowiedzi na pytanie w jaki sposób M. Niedziałkowski zdobywał pozycję w środowisku lewicy niepodległościowej i mimo młodego wieku był ważną osobą w hierarchii PPS i liczącym się parlamentarzystą.
Recenzowana książka i pozostałe prace naukowe i publicystyczne z zakresu polskiego ruchu socjalistycznego pozwala mieć nadzieję, że młodego /1988 r./ autora wyrasta poważny naukowiec i działacz polskiej lewicy.

Jan Pytel, dr historii, działacz społeczny, członek Komisji Historycznej PPS

---
Kamil Piskała, „Mieczysław Niedziałkowski - początki politycznej działalności i kształtowania światopoglądu (1893- 1940)”, Warszawa 2014, ss. 285.

 

 

Wydanie bieżące

Recenzje

W 2018 roku ukazała się wizjonerska książka Jamie Bartlett’a „Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację”. Jest ona analizą relacji człowieka ze światem cyfrowym, w który dopiero wchodzimy. Szczególnie wiele miejsca autor poświęca ewolucji liberalnego modelu demokracji w starciu z nowymi technologiami, ich przemożnym wpływem na człowieka i budowane od wieków struktury państwa demokratycznego.

Więcej …
 

Postać Tadeusza Kościuszki, wybitnego Polaka, bohatera dwóch kontynentów mimo upływu ponad 200 lat od jego śmierci cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wielu historyków i polityków polskich i zagranicznych. Prace poświęcone jego osobie i działalności ukazują się nieprzerwanie od ponad 200 lat. Jedna z nich autorstwa Piotra Marka Napierały pt „Żołnierz i filozof.

Więcej …
 

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 13 gości 

Statystyka

Odsłon : 4990364

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Tak się kończy dyplomatołectwo

Stało się to, co przewidywali komentatorzy polityki światowej i spece od dyplomacji międzynarodowej. Nie dość, że główne obchody wyzwolenia obozu śmierci Auschwitz-Birkenau nie odbędą się w Polsce, a w Izraelu, to jeszcze zabraknie tam polskiego prezydenta. To są skutki wieloletniego prowadzenia polityki zagranicznej po amatorsku, żeby nie powiedzieć – dyletancko.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 19 stycznia 2019 roku w Słupsku odbyła się uroczystość zaprezentowania przez trzy partie: SLD, Wiosna i Lewica Razem Roberta Biedronia, jako oficjalniego kandydata SLD na prezydenta.

Więcej …
 

17 stycznia 1945 roku do zniszczonej niemal doszczętnie Warszawy wkroczyli żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego oraz oddziały Armii Czerwonej. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, gdyż dowództwo niemieckie, obawiając się okrążenia, wycofało większość swoich sił ze stolicy.

Więcej …
 

W dniu 5 stycznia 2020 roku obradowała Rada Krajowa Lewicy Razem. Jak poinformowano, partia przyjęła stanowisko, w którym wzywa polski rząd do odcięcia się od planów destabilizacji Bliskiego Wschodu przez administrację prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa.

Więcej …
 

W dniu 14 grudnia 2019 roku zebrała się w Warszawie Krajowa Konwencja SLD. Po konsultacjach w województwach, podjęła decyzję o zmianie statutu Sojuszu, która umożliwi połączenie sił SLD i partii Wiosna. Głosowało 127 delegatek i delegatów, za oddano 109 głosów, przeciwko było 10 osób, a 8 wstrzymało się od głosu.

Więcej …
 

W dniu 7 grudnia 2019 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Krajowej Stowarzyszenia „Pokolenia” z udziałem zaproszonych gości. Omówiono tryb przygotowań do Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia w październiku 2020 roku.

Więcej …
 

W dniach 25-28 listopada 2019 roku w Nałęczowie odbyła się ogólnopolska, międzyśrodowiskowa konferencja naukowa  pt.: „Mistrzowie,  pedagodzy, nauczyciele” pod naukowym patronatem prof. Marii Szyszkowskiej.

Więcej …
 

W dniu 21 listopada 2019 roku w Piotrkowie Tryb. odbyła się VII Ogólnopolska Konferencja Naukowa – Szkice z dziejów lewicy pt. 100-lecie Sejmu Ustawodawczego oraz 120-lecie obecności PPS w Piotrkowie Trybunalskim.
Organizatorami Konferencji byli: Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego (Filia w Piotrkowie Tryb.) – Instytut Historii i Spraw Międzynarodowych, Porozumienie Socjalistów, Stowarzyszenie im. Ignacego Daszyńskiego przy współudziale Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

Wg informacji Biura Prasowego PPS, Rada Naczelna zebrała się na posiedzeniu w warszawskiej siedzibie partii w dniu 16 listopada 2019 roku. Członkowie RN PPS uczcili 127 rocznicę powstania Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W dniu 9 listopada 2019 roku w warszawskiej siedzibie PPS odbyło się posiedzenie Prezydium Rady Naczelnej PPS poświęcone bieżącej sytuacji politycznej po wyborach do parlamentu oraz przygotowaniu do posiedzenia Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 8 listopada 2019 roku w Klubie Księgarza  w Warszawie odbyła się promocja nowej książki Andrzeja Ziemskiego „Rewolucja Konstytucyjna”, która ukazała się w październiku. Promocję organizowali: „Porozumienie Socjalistów” i Wydawnictwo „Kto jest Kim”.

Więcej …
 

W dniu 9 listopada 2019 roku jak podała PAP, obradowała w Warszawie Rada Krajowa SLD. Przyjęto postanowienia m.in. w sprawie organizacji Klubu Parlamentarnego Lewica.

Więcej …
 

W dniu 7 listopada 2019 roku w Warszawie z inicjatywy Porozumienia Socjalistów, przedstawiciele organizacji i partii lewicy złożyli kwiaty pod pomnikiem Ignacego Daszyńskiego z okazji 101 rocznicy powołania Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej, którego premierem został socjalista, przewodniczący PPS-D Galicji – Ignacy Daszyński.

Więcej …