Sendlerowa zrzucona z cokołu

Rok 2018 jest rokiem Ireny Sendlerowej, wielkiej narodowej bohaterki, która w czasach niemieckiej okupacji, z narażeniem życia swojego i najbliższych, ratowała żydowskie dzieci z warszawskiego getta. Autorka książki „Sendlerowa w ukryciu” Anna Bikont dokonała wyłomu w jej biografii. Ale po kolei.
Problem Sprawiedliwych wzbudza w tym roku ogromne zainteresowanie i ożywił debatę publiczną za sprawą ustawy o IPN i próbie zrzucenia na Polskę odpowiedzialności za Holocaust. Co ważne, sama Anna Bikont uważa, że uratowaniu przez Sendlerową żydowskich dzieci towarzyszył strach nie tylko przez Niemcami, ale również przez polskimi sąsiadami, szmalcownikami, którzy w warunkach okupacji chcieli w perfidny sposób dorobić się na żydowskiej krzywdzie. Taka narracja jest dla wielu dziś nie do przyjęcia.
Anna Bikont wykonała gigantyczną pracę intelektualną i badawczą, dokopując się w polskich i żydowskich archiwach informacji o tych strasznych czasach. Okazuje się, że uratowanie przez Irenę Sendlerową 2500 żydowskich dzieci, jak głosi narodowy mit na jej temat, jest tylko mitem. Nie było to bowiem fizycznie możliwe, aby jedna kobieta mogła wydostać na aryjską stronę tak wielką liczbę dzieci. Sama Irena Sendlerowa uwierzyła w ten mit i bardzo go pielęgnowała. Co więcej, Sendlerowa sama wielokrotnie poprawiała swoją biografię mocno ją kolorozywała. Skoro cały świat uznał ją za bohaterkę, która uratowała 2500 żydowskich dzieci, to nie chciała temu zaprzeczać. A Polska przecież potrzebuje bohaterów i mitów, wokół których można budować mit polskiego państwa, jako jedynego, któremu należy się drzewko w Yad Vashem, jak mówił premier Mateusz Morawiecki.
Odbrązowienie Ireny Sendlerowej to największa zasługa autorki. Ale co ważne, bez szkody dla wielkich zasług i bohaterskich czynów Ireny Sendlerowej. Innym mitem była jej działalność najpierw w PPS a następnie w PZPR. Dziś wobec gigantycznej przewagi prawicowej narracji historycznej, ma być to powód do wstydu. Irena Krzyżanowska, tak bowiem nazywała się zanim wyszła za mąż, pochodziła z domu, w którym bliskie były idee PPS. Jej ojciec był działaczem PPS i zaszczepił w niej olbrzymią empatię i poczucie sprawiedliwości. Sama podkreślała, że to ojciec miał olbrzymi wpływ na jej wychowania, choć miała zaledwie siedem lat, gdy zmarł. Sendlerowa jeszcze przed wojną, podczas studiów na Uniwersytecie Warszawskim, doświadczyła tego, czym jest antysemityzm i przemoc wobec Żydów. W II RP dochodziło wówczas do antysemickich burd na wyższych uczelniach, skrajna prawica propagowała getta ławkowe. Sendlerowa zawsze stawała w obronie swoich żydowskich kolegów i koleżanek, których bito i znieważano. Siedziała zawsze z nimi w miejscu, które ONR-owcy wyznaczyli tylko dla Żydów.
Książka Anny Bikont wyrywa się narodowym mitom, jakie narosły wokół osoby Ireny Sendler. Jej odbrązowienie nie było sztuką łatwą i przyjemną. Żyjemy bowiem w iluzji, chcemy, aby nasi bohaterowie byli nieskazitelni i czyści jak łza.
Autorka zdobyła się na olbrzymi wysiłek intelektualny i archiwalny pokazując, że mimo tego Irena Sendler na miano bohaterki zasługuje. I nie jest jej do tego potrzebny podkoloryzowany nieco życiorys.

Przemysław Prekiel

---
Anna Bikont „Sendlerowa w ukryciu”, Wydawnictwo Czarne, str. 480. Warszawa 2017.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Jest już na polskim rynku wydawniczym książka o bardzo podobnym tytule: Rzeczpospolita III i pół Sylwii Milan, [Lublin] 2009: zbiór wywiadów z 50 osobami, wydanych na 20. rocznicę obrad Okrągłego Stołu i przedrukowanych z londyńskiego tygodnika „Cooltura”, zbieżność tytułów jest chyba jednak przypadkowa, choć do książki Milan nieprzypadkowo jeszcze powrócę.

Więcej …
 

Profesor Kaarle Nordenstreng jest znanym medioznawcą fińskim związanym z Uniwersytetem w Tampere. Przez wiele lat pełnił funkcję prezydenta Międzynarodowej Organizacji Dziennikarzy z siedzibą w Pradze (IOJ). W ostatnich tygodniach ukazała się opracowana przez niego obszerna monografia  dotycząca historii tej organizacji, ludzi z nią związanych oraz procesów społeczno-politycznych, których była inicjatorem.

Więcej …
 

Nie znam Sławomira W. Malinowskiego, ani mi on brat ani swat, choć tę inteligentną twarz dobrze pamiętam i pozytywnie kojarzę z telewizyjnego ekranu. O Wydawnictwie Impuls wcześniej nie słyszałem – a powinienem był – bo to niszowa oficyna, znana w dużej mierze (choć nie wyłącznie) z literatury pedagogicznej.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 268 gości 

Statystyka

Odsłon : 5582385

Temat dnia

Socjalizm da ludziom szansę

W ciągu ostatnich dwóch lat widać wzrost aktywności młodzieżowych organizacji lewicowych, w tym Czerwonej Młodzieży. Ta progresywna tendencja często spędza sen z powiek prawicowym działaczom, zastanawiającym się w swoich mediach, skąd u młodych ludzi tak niezrozumiałe dla konserwatystów poglądy. W końcu prawica robi wszystko, żeby siłą wychowywać młodzież na swoje podobieństwo!

Więcej …

Na lewicy

W dniu 10 kwietnia 2021 roku przedstawiciele Klubu Parlamentarnego Lewicy z wicemarszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym złożyli wiązanki kwiatów na grobach trzech osób z lewicy, które zginęły przed 11 laty w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem.
Przypomnijmy, że w katastrofie zginęły posłanki Izabela Jaruga-Nowacka z Unii Pracy i Jolanta Szymanek-Deresz z SLD oraz poseł Jerzy Szmajdziński z SLD.

 

Prezydium Rady Naczelnej Polskiej Partii Socjalistycznej wydało w dniu 2 kwietnia 2021 roku oświadczenie dotyczące spotkania premiera Polski Mateusza Morawieckiego z premierem Węgier Wiktorem Orbanem i przywódcą włoskiej Ligi Północnej   Matteo Salvinim, które odbyło się w Budapeszcie w dniu 1 kwietnia.

Więcej …
 

Polska Lewica, Unia Pracy i Porozumienie Socjalistów skierowały w dniu 18 marca 2021 roku List Otwarty do prezydenta RP, prezesa Rady Ministrów, marszałków Sejmu i Senatu, przewodniczących Klubów Parlamentarnych w sprawie relacji Polski z Unią Europejską, szczególnie w kontekście przygotowań do głosowania w Sejmie nad ratyfikacją Unijnego Programu Odbudowy.

Więcej …
 

W dniu 17 marca. 2021 roku m.in. z inicjatywy Polskiej Partii Socjalistycznej, Kancelaria Senatu RP zorganizowała konferencję naukową poświęconą setnej rocznicy uchwalenia Konstytucji Marcowej w 1921 roku.

Więcej …
 

W dniu 20 lutego 2021 roku w Warszawie odbyła się pod hasłem "Przyszłość jest teraz - zrobimy to lepiej" konwencja programowa Lewicy z udziałem ugrupowań młodzieżowych związanych z partiami lewicy. Reprezentowane były: Federacja Młodych Socjaldemokratów, Młodzi Razem, Młoda Lewica i Czerwona Młodzież - Organizacja Młodzieżowa PPS.

Więcej …
 

Wg Biura Prasowego PPS Prezydium Rady Naczelnej spotkało się na swoim cyklicznym posiedzeniu 6 lutego 2021 roku. Z uwagi na pandemię spotkanie miało ograniczony charakter.

Więcej …
 

W dniu 1 lutego 2021 roku w Warszawie odbyło się, ograniczone ze względów epidemicznych, zebranie Warszawskiego Komitetu Okręgowego PPS z udziałem przedstawicieli kół PPS.

Więcej …
 

31 stycznia 2005 roku, zmarł w Warszawie Jan Mulak, polityk, dziennikarz, sportowiec, teoretyk sportu, trener kadry państwowej, twórca polskiego „Wunderteamu” lekkoatletycznego lat 50. i 60., senator i marszałek senior Senatu III kadencji.
Do śmierci był Honorowym Przewodniczącym PPS.

Więcej …
 

Prezydium Rady Naczelnej PPS przyjęło w dniu 30 stycznia 2021 roku stanowisko w sprawie skutków opublikowania przez Trybunał Konstytucyjny uzasadnienia do wyroku dotyczącego "niekonstytucyjności prawa do aborcji w wypadku ciężkiego uszkodzenia płodu".

Więcej …
 

18 grudnia 2020 roku podczas specjalnej uroczystości w Pekinie wręczono najwyższej rangi chińskie nagrody za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie i wydawnicze.

Więcej …
 

16 grudnia to rocznica śmierci pierwszego Prezydenta RP, Gabriela Narutowicza. Był prezydentem tylko 5 dni, zginał od kuli endeckiego fanatyka.

Więcej …
 

W dniu 3 grudnia 2020 roku Senat RP przyjął uchwałę w sprawie upamiętnienia rewolucji 1905 roku i poprzedzającego ją zrywu polskich robotników w walce z carskim zaborcą.

Więcej …