Budowniczowie Drugiej Rzeczypospolitej

Obchody stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę zaowocowały ukazaniem się na rynku księgarskim licznych publikacji, a wśród nich książka znanego, zasłużonego badacza historii najnowszej Polski, w tym Warszawy, biografa, działacza społecznego – Mariana Marka Drozdowskiego p.t. „ Budowniczowie II Rzeczypospolitej. Na przywitanie stulecia odzyskania niepodległości. Publikacja powstała dzięki wsparciu Marszałka Województwa Mazowieckiego i włączenia się w jej proces wydawniczy Muzeum Niepodległości w Warszawie. Wstęp autora książki poprzedza przesłanie Marszałka województwa.
Obszerna, bo licząca 725 stron praca prof. Marka M. Drozdowskiego zawiera artykuły i referaty przeważnie wygłaszane przez niego przy różnych okazjach w Muzeum Niepodległości. Dzięki niej możemy poznać życie i działalność ważnych osobistości ( w tym prezydentów, premierów, ministrów, generałów, duchownych, polityków, artystów, naukowców II Rzeczypospolitej. Są wśród nich osoby przez całe życie związane z ruchem socjalistycznym oraz osoby mające w swym życiorysie, głównie w latach młodości, epizod aktywnej działalności w tym ruchu. Pisze o tym autor recenzowanej pracy. Na pierwszej stronie okładki książki wśród zdjęć sześciu ojców niepodległości Polski na drugiej pozycji tuż za Józefem Piłsudskim widnieje zdjęcie socjalisty Ignacego Daszyńskiego, osoby pomijanej publicznie, a bardzo zasłużonej dla sprawy niepodległości Polski i dla poprawy życia najbiedniejszych warstw narodu polskiego, obrońcy demokracji parlamentarnej.
Ignacy Daszyński i Jędrzej Moraczewski jako wybitni działacze Polskiej Partii Socjalno- Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego byli premierami dwóch pierwszych Rządów Ludowych Republiki Polski. Im też M. M. Drozdowski poświęcił odrębne artykuły. Rząd I. Daszyńskiego (zwany lubelskim) powstał w nocy z 6 na 7 listopada 1918 r. W jego skład wchodziło kilkunastu ministrów. Pod względem politycznym było w nim 6 ludowców (głównie z PSL Wyzwolenia), 5 socjalistów, 3 z radykalnej inteligencji i 1 bezpartyjny. Ministrem wojny był Edward Rydz- Śmigły a ministrem spraw wewnętrznych działacz PSL-Wyzwolenia, Stanisław Thugutt. Większość członków rządu związana była z Konwentem Organizacji A, Polskiej Organizacji Wojskowej i należało do zdeklarowanych zwolenników Piłsudskiego.
W artykule o Ignacym Daszyńskim autor główną uwagę skupił na jego działalności parlamentarnej w Austrii i w niepodległej Polsce. Skromnie natomiast potraktował go jako premiera rządu lubelskiego, nie dostrzegając ważnego społeczno-politycznego znaczenia tego rządu. Rząd Daszyńskiego opowiadał się za programem przeobrażeń radykalnych i demokratycznych reform ustrojowych i społecznych. Postępowy program rządu zawarty został w ogłoszonym w dniu 7 listopada 1918 r. Manifeście. Dominowało w nim hasło niepodległości oraz przeprowadzenia reform społecznych. Jedną z bardzo ważnych postanowień było „całkowite polityczne i obywatelskie równouprawnienie wszystkich obywateli bez różnicy pochodzenia, narodowości, wolność sumienia, druku, słowa, zgromadzeń, zrzeszeń, związków zawodowych i strajków.
W innych fragmentach Manifest głosił: Czynne i bierne prawo wyborcze będzie przysługiwało każdemu obywatelowi i obywatelce mającym 21 lat skończone, oraz W przemyśle, rzemiosłach i handlu wprowadzamy niniejszym 8-godzinny dzień roboczy. Część z tych postanowień wchodziło w życie z dniem ogłoszenia, inne w okresie późniejszym. Rząd Daszyńskiego działał tylko 5 dni. Po przyjeździe Piłsudskiego do Warszawy w dniu 12 listopada 1918 r. podał się do dymisji. Po nieudanej próbie utworzenia nowego rządu przez Daszyńskiego, Piłsudski powierzył jego utworzenie Jędrzejowi Moraczewskiemu, osobie zbliżonej do środowisk prawicowych. W skład rządu Moraczewskiego weszło 10 ministrów poprzedniego rządu. Moraczewski w ścisłej współpracy z Piłsudskim opublikował część haseł programu rządu Daszyńskiego w postaci dekretów. Opracował również ordynację wyborczą do wyznaczonych na dzień 26 stycznia 1919 r. wyborów do Sejmu Ustawodawczego.
M.M. Drozdowski w recenzowanej książce nazwał Moraczewskiego, podobnie jak jego biograf Janusz Gołota (Jędrzej Moraczewski. Pierwszy premier II Rzeczypospolitej, Ostrołęka 2002) pierwszym premierem II RP. Janusz Gołota nazywając Moraczewskiego pierwszym premierem II RP kierował się faktem, że jego rząd powstał z inicjatywy Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Rząd Daszyńskiego utworzony został przed przyjazdem Piłsudskiego do Warszawy. Polska Partia Socjalistyczna i PSL-Wyzwolenie datę powstania rządu Daszyńskiego 7 listopada 1918 r. a nie 17 listopada rządu Moraczewskiego obchodziło jako rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę.
Według historyków rząd Moraczewskiego był kontynuacją rządu Daszyńskiego. Obydwa rządy ludowe stanowiły początek drugiej RP. Autor wspomina o ważnym wydarzeniu, które miało miejsce w okresie rządu Moraczewskiego. Było nim nawiązanie kontaktów z konkurencyjnym ośrodkiem władzy we Francji – Komitetem Narodowym Polskim, pozostającym pod kierownictwem Romana Dmowskiego, a uznanym przez państwa koalicji za jedyny ośrodek władzy Polski. Dnia 22 listopada 1918 r. Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polski premiera Moraczewskiego ogłosił dekret podpisany przez Piłsudskiego, że Polska jest republiką demokratyczną. Obydwa rządy atakowane były z dwóch stron: przez prawicę i skrajną lewicę. Nieuznawane były przez państwa zwycięskiej koalicji.
Wrogość skrajnej prawicy ujawniła się w zorganizowanym przez nią nieudanym zamachu na rząd Moraczewskiego w nocy z 4. na 5. stycznia 1919 r. kierowanego przez gen. Mariana Januszajtisa i księcia Eustachego Sapiehę. W dniu 16 stycznia 1919 r. Moraczewski podał się do dymisji., premierem rządu Piłsudski mianował świeżo przybyłego z USA do Polski Ignacego Paderewskiego
Recenzowana książka M. M. Drozdowskiego dostarczając obszernej wiedzy o życiu i działalności wybitnych jednostek – budowniczych II RP stanowi cenną pozycję wpisującą się do ważnych obchodów stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę.

dr Jan Pytel
---
Marian M. Drozdowski, Budowniczowie II Rzeczypospolitej. Na przywitanie stulecia odzyskania niepodległości, Wydawnictwo Grupa M-D-M, Warszawa 2018 r.

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Książka amb. Sylwestra Szafarza pt.: „Ewolucja BRICS” - to pierwsze na polskim forum publicznym opracowanie dotyczące tej wielkiej organizacji gospodarczej i politycznej zrzeszającej już pięć państw i współpracującej z większością krajów rozwijających się, a także z takimi mocarstwami jak USA, Niemcy, Francja czy W. Brytania oraz z wieloma organizacjami międzynarodowymi.

Więcej …
 

Ludwik Cohn, bohater monografii Przemysława Prekiela, to wybitny polski socjalista i demokrata, działacz społeczny i polityczny, żołnierz. Po wojnie działacz PPS, aktywny członek opozycji demokratycznej w Polsce Ludowej, adwokat.

Więcej …
 

„Lewica. Stare błędy, nowe wyzwania” to kolejna na polskim rynku wydawniczym – po „Sferach sprawiedliwości” (2007) i „Wojnach sprawiedliwych i niesprawiedliwych” (2010) – książka Michaela Walzera  – emerytowanego profesora Uniwersytetów w Princeton i Harvardzie, byłego współwydawcy niezależnego lewicowego czasopisma „Dissent” oraz – co nie mniej ważne – twórcy lewicowej odmiany komunitaryzmu (nurtu głównie amerykańskiej współczesnej filozofii polityki, który podkreśla wagę i wartość wspólnotowości w życiu człowieka).

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 29 gości 

Statystyka

Odsłon : 4667929

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Tęcza i co z niej wynika

Od pewnego czasu rozwija się nam „tęczowa afera”. Śledzę jej rozwój w mediach wszelkiej maści politycznej. Szczególnie interesujące a czasem zaskakujące są wypowiedzi prominentów.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 11 maja 2019 roku w Warszawie odbyło się tradycyjne spotkanie kilkuset byłych działaczy socjalistycznych związków młodzieży z okresu Polski Ludowej. Organizatorem było Stowarzyszenie „Pokolenia”, które prowadzi aktywną działalność w tych środowiskach na terenie całej Polski.

Więcej …
 

W dniu 6 maja 2019 roku w Warszawie z inicjatywy SLD odbyła się jedna z najważniejszych debat przed wyborami do Parlamentu Europejskiego. Debata „Timmermans-Cimoszewicz-Kwaśniewski” przyciągnęła uwagę nie tylko składem dyskutantów, ale i tym co jedni z najbardziej doświadczonych polityków w Europie mają do powiedzenia na temat przyszłości Unii Europejskiej.

Więcej …
 

Ugrupowania lewicy, jak i ludzie pracy indywidualnie świętowali 1 Maja. W Warszawie odbyło się kilka manifestacji, które w sumie zebrały ponad tysiąc osób.

Więcej …
 

W dniu 25 kwietnia 2019 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Porozumienia Socjalistów. Przedyskutowano problemy związane z sytuacją polskiej lewicy, przyjęto Apel na 1 Maja.

Więcej …
 

13 kwietnia 2019 roku w Warszawie odbyło się okolicznościowe spotkanie poświęcone 20. Rocznicy powołania Sojuszu Lewicy Demokratycznej jako partii politycznej. Sojusz powstał 15 kwietnia 1999 r.

Więcej …
 

W dniu 9 kwietnia 2019 roku w siedzibie warszawskiej Okręgowej Rady Adwokackiej odbyło się spotkanie promocyjne książki Przemysława Prekiela „Ludwik Cohn. Od PPS po KOR”  wydanej przez Wydawnictwo „Kto jest Kim”.

Więcej …
 

W dniach 1-4 kwietnia 219 roku w Nałęczowie odbyła się ogólnopolska międzyśrodowiskowa konferencja naukowa: „Dokonania kulturowe w PRL”.
Organizatorami konferencji byli: Wszechnica Polska, Stowarzyszenie Filozofów Krajów Słowiańskich, Polski Oddział Stowarzyszenia Kultury Europejskiej z siedzibą w Wenecji. Konferencja tradycyjnie, co roku odbywa się pod patronatem naukowym prof. Marii Szyszkowskiej.

Więcej …
 

W dniu 31 marca 2019 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Krajowej Sojuszu Lewicy Demokratycznej dotyczące wyborów do Parlamentu Europejskiego.

Więcej …
 

W dniu 29 marca 2019 roku w Warszawie odbyło się Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia Ruch Społeczny „Praca-Pokój-Sprawiedliwość”. Zebranie miało charakter sprawozdawczo-wyborczy.

Więcej …
 

W dniu 2 marca 2019 roku w Warszawie obradował 43. Kongres Polskiej Partii Socjalistycznej. Wybrano nowe władze: Radę Naczelną, Centralną Komisję Rewizyjną i Centralny Sąd Partyjny.

Więcej …
 

W dniu 27 lutego 2019 roku w Warszawie odbyło się spotkanie przedstawicieli partii i organizacji wchodzących w skład zawiązanej w roku 2018 Koalicji SLD – Lewica Razem oraz członków Rady Dialogu i Porozumienia Lewicy.

Więcej …
 

4 lutego 2019 roku w bielańskiej Mediatece w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy „W służbie dzieci i młodzieży. 100-lecie TPD”. Po prezentacji w Warszawie ekspozycja ruszy w Polskę – najpierw do Żyrardowa i Sochaczewa.

Więcej …