Polski rząd ludowy

W trudnych dla państwa i społeczeństwa okresach Polacy potrafili zawsze znaleźć rozsądne rozwiązania ustrojowe, wypływające z ducha jedności i interesów całej zbiorowości. Takim dobrym przykładem jest kształtowanie się równo 99 lat temu zrębów niepodległej Rzeczypospolitej. Lublinianie i cała społeczność lewicy socjalistycznej każdego 7 listopada obchodzą kolejną rocznicę powstania rządu z premierem Ignacym Daszyńskim na czele.
Przypomnijmy, że decyzja o powołaniu rządu Daszyńskiego zapadła ostatecznie w dniu 2 listopada 1918 roku na naradzie w Warszawie, w której uczestniczyli przedstawiciele PPS, PPSD. PSL-Wyzwolenie, Stronnictwa Niezawisłości Narodowej i POW. Po posiedzeniu Daszyński oświadczył, że ani Rada Regencyjna, ani Polska Komisja Likwidacyjna nie są w stanie sprostać zadaniom chwili, a Polsce potrzebny jest rząd robotniczo-chłopski.
Atmosfera na ziemiach polskich była wówczas napięta, mimo ustania walk po wygaszeniu I wojny światowej, trwały i narastały konflikty na tle klasowym m.in. rewolucja w Rosji i przejęcie władzy przez socjaldemokrację w Niemczech i Austro-Węgrzech. Nastroje rewolucyjne zdominowały ówczesną Europę. W Polsce powstawały Rady Delegatów Robotniczych, które dążyły do władzy politycznej w oparciu o założenia rewolucyjnie nastawionych partii: SDKPiL oraz PPS-Lewicy. Prawica prowadziła działania w ramach Rady Regencyjnej, również próbowano utworzyć rząd, nie uzyskał on jednak szerszego poparcia wśród czynnych stronnictw i partii politycznych.
Tylko PPS i PPSD miały wówczas przywódców, którzy potrafili łączyć interes tworzącego się państwa z interesem ogólnonarodowym, co zaowocowało powstaniem skutecznej koalicji socjalistyczno-chłopskiej. PPS stała na stanowisku, że Rady Delegatów Robotniczych powinny reprezentować wyłącznie postulaty robotnicze wobec nowotworzących się władz państwowych.
Rząd Daszyńskiego w opublikowanym w Lublinie w nocy 6/7 listopada 1918 roku Manifeście zapowiadał m.in.: kontynuowanie walki o odzyskanie pełnej niepodległości z dostępem do morza; wprowadzenie republikańskiego systemu rządów; zwołanie Sejmu Ustawodawczego pochodzącego z demokratycznych wyborów; równouprawnienie obywateli; wprowadzenie 8-godzinnego dnia pracy; przymusowe wywłaszczenie wielkiej własności ziemskiej i oddanie ziemi w ręce chłopów pod kontrolą państwa; upaństwowienie kopalń, dróg, lasów; udział robotników w zarządzaniu zakładami produkcyjnymi; wprowadzenie prawa o ochronie pracy; powszechne, obowiązkowe świeckie nauczanie w szkole; organizację ludowego wojska i ludowej milicji.
Manifest miał doniosły charakter, stanowił podstawę programową kolejnych rządów, choć przyznać trzeba, że do końca istnienia II RP w pełni nie został zrealizowany. Rozwinięte w nim idee zostały przeniesione do tzw. Programu Radomskiego PPS w 1937 roku. Ten z kolei był inspiracją dla tworzenia programu społecznego i gospodarczego Polski Ludowej w 1944 roku.
Rząd lubelski Daszyńskiego znalazł się od początku w trudnej sytuacji. Z jednej bowiem strony był atakowany przez odradzającą się prawicę i silne układy wielkiego, ponadnarodowego kapitału. Z drugiej strony znajdowała się skrajna lewica, która dążyła do zmian rewolucyjnych i wprowadzenia dyktatury proletariatu na wzór przekształceń trwających wówczas w Rosji. Rząd działał zgodnie z doktryną polityczną wypracowaną w Deklaracji kongresu założycielskiego PPS z 1892 roku, w której na pierwszym miejscu stawiano sprawę niepodległości i odrodzenia Państwa Polskiego. Rząd miał co prawda charakter lokalny, powstał jednak niezależnie od okupantów i stanowił potwierdzenie samodzielności ówczesnych lewicowo-postępowych sił polskich odwołujących się do demokratycznego charakteru przyszłej konstrukcji Rzeczypospolitej. Miał on szczególne znaczenie dla patriotycznych mas pracujących, a także dla ruchu socjalistycznego i ludowego.
Rząd Daszyńskiego otworzył drogę do proklamowania w dniu 11 listopada 1918 roku przez Józefa Piłsudskiego powrotu niepodległej Rzeczypospolitej.
Także dziś socjalistyczne i ludowe siły w Polsce odwołują się do tradycji rządu Daszyńskiego, wskazując na jego postępowy i demokratyczny charakter.
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, bo taką nosił oficjalnie nazwę, przetrwał co prawda tylko tydzień, niemniej miał znaczenie symboliczne, a jego Manifest zawierający filozofię polityczną, jaka legła u podstaw tworzenia niepodległej Polski ważny jest nie tylko ze względów historycznych. Był i nadal powinien być aktualnym wskazaniem dla następców, którzy przejmując w Polsce władzę, również w XXI wieku, rozpoczynają od nowa kształtowanie modelu państwa i jego ustroju społeczno-politycznego. Istnieje bowiem takie pojęcie jak ciągłość historii, państwa, jego tradycji i pamięć bohaterów narodowych.

Andrzej Ziemski

 

Wydanie bieżące

Recenzje

Jest lato, na stację wjeżdża pociąg. Otwierają się drzwi bydlęcych wagonów, bucha smród brudu, odchodów…

Więcej …
 

Mieczysław Niedziałkowski należał do wybitnych działaczy polskiego ruchu socjalistycznego w okresie od zarania II Rzeczypospolitej do początku okupacji hitlerowskiej. Urodził się w 1893 r. w Wilnie z wywodzącej się ze zubożałego ziemiaństwa rodzinie inteligenckiej.

Więcej …
 

 
 
centrum
 
 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 107 gości 

Statystyka

Odsłon : 3831802

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

13 listopada 1904 – Plac Grzybowski

W kalendarzu socjalistów polskich jest wiele istotnych dat, które wymagają upamiętnienia i refleksji. To na pewno 11 listopada i odzyskanie niepodległości w 1918 roku, to także 14 grudnia 1948 roku i rozwiązanie PPS. Należy do nich też data 13 listopada 1904 roku, kiedy to na Placu Grzybowskim w Warszawie odbyła się olbrzymia demonstracja robotnicza zorganizowana przez PPS w proteście przeciwko mobilizacji ogłoszonej przez władze carskie w związku z wojną rosyjsko-japońską.

Więcej …

Na lewicy

Mamy już dla pomnika Ignacego Daszyńskiego decyzję lokalizacyjną Rady M.St. Warszawy – poinformowali liderzy SLD i PPS podczas wspólnej konferencji prasowej 5  listopada 2017 r. w Warszawie.

Więcej …
 

Członkowie Stowarzyszenia "Pokolenia" w województwie śląskim w dniu 21 października 2017 roku wydali oświadczenie związane z 60 rocznicą powstania Związku Młodzieży Socjalistycznej i Związku Młodzieży Wiejskiej.

Więcej …
 

21 października 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim odbyła się VI Ogólnopolska Konferencja Naukowa – Szkice z dziejów lewicy. Socjaliści w historii Piotrkowa Trybunalskiego. Konferencja wpisuje się w 125. rocznicę obchodów powstania w 1892 roku Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

14 października 2017 roku Stowarzyszenie Wolnego Słowa przy wsparci Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonaowanych zorganizowało konferencję “Socjaliści z Solidarności”. Konferencję należy uznać za duży wkład w obchody 125-lecia Polskiej Partii Socjalistycznej.

Więcej …
 

W Warszawie w dniu 7 października 2017 roku odbyło się plenarne zebranie Sygnatariuszy Porozumienia Socjalistów z licznym udziałem przedstawicieli innych ugrupowań i organizacji lewicy. W oparciu o uchwałę Rady Krajowej Stowarzyszenia „Pokolenia”, prezes Marek Klimczak złożył podpis pod deklaracją przystąpienia do Porozumienia Socjalistów.

Więcej …
 

W dniu 30 września 2017 roku Komisja Historyczna Polskiej Partii Socjalistycznej zorganizowała Konferencję: „Plan Rapackiego i inne polskie inicjatywy pokojowe jako wyraz interesu narodowego”. Dyskutowano również o aktualnych problemach bezpieczeństwa europejskiego.

Więcej …
 

W dniu 23 września 2017 roku odbyło się posiedzenie Rady Naczelnej Polskiej Partii Socjalistycznej. Przedyskutowano aktualne problemy polityczne związane z sytuacją w kraju i na lewicy. Przyjęto stanowiska i uchwały w sprawach bieżących.

Więcej …
 

W dniu 16 września 2017 roku odbyła się Konferencja „Wielcy Socjaliści” i prezentacja książki o tym tytule, która ukazała się nakładem Wydawnictwa „Kto jest Kim”. Organizatorem konferencji była Komisja Historyczna Polskiej Partii Socjalistycznej.
Konferencja ta zainaugurowała obchody 125 lecia PPS, które przypadają w listopadzie  br.

Więcej …
 

Wg Rzeczpospolitej kandydaci SLD i ugrupowań partnerskich wystartują w wyborach do sejmików pod szyldem SLD Lewica Razem - poinformował w dniu 16 września 2017 roku przewodniczący SLD Włodzimierz Czarzasty. Jak dodał, do startu zostali zobowiązani m.in. b. parlamentarzyści Sojuszu.

Więcej …
 

W dniu 13 września 2017 roku odbyło się posiedzenie Rady Dialogu i Porozumienia Lewicy poświęcone ocenie sytuacji w kraju i na lewicy oraz przygotowaniu i omówieniu planu działań w okresie sezonu politycznego 2017/2018.

Więcej …
 

W dniu 8 sierpnia 2017 roku odbyło się posiedzenie Okręgowego Komitetu Warszawskiego PPS. Przedyskutowani sytuację na lewicy, m.in. w Warszawie. Podjęto decyzję o kontynuowaniu spotkań warszawskich ugrupowań lewicy.

Więcej …
 

W dniu 29 lipca 2017 roku przypadła 16. rocznica śmierci Edwarda Gierka, byłego I sekretarza KC PZPR. Z tej okazji przy jego grobie w Sosnowcu-Zagórzu spotkali się przedstawiciele środowisk lewicowych i mieszkańcy Sosnowca.

Więcej …