Współrządzenie, czy konkurencja

Kilkanaście dni temu premier zaproponował zmiany w Konstytucji RP w kierunku ograniczenia władzy prezydenta i usankcjonowanie władzy premiera, poprzez jej rozszerzenie i pójście w kierunku modelu kanclerskiego, znanego np. z doświadczeń niemieckich, czy austriackich. Propozycja wzbudza uzasadnione emocje środowisk politycznych i wymaga poważnej, rzeczowej debaty. Nie można jej jednak zlekceważyć, ani przejść obojętnie.

Mamy za sobą doświadczenia ustroju zbudowanego na Konstytucji z 1997 roku. Minęło ponad 12 lat, co w różnych środowiskach politycznych przejawia się w postaci wniosków i propozycji. Okres podlegający ocenie dotyczy praktycznie dwóch pełnych kadencji prezydenckich, czterech parlamentarnych oraz siedmiu rządów.
Czy możliwe jest dziś, w krótkim czasie, na rok przed wyborami prezydenckimi dokonanie rzetelnej oceny funkcjonowania zapisów Konstytucji w obszarze relacji kompetencji prezydenta i premiera. Obawiam się, że mamy za mało czasu, tym bardziej, że jeśli pojawiłyby się wnioski dotyczące zmiany Konstytucji, to muszą mieć one odpowiednią większość parlamentarną. Pytanie, czy taka się znajdzie.
Według publikowanych już informacji projekt przygotowany pod patronatem trzech b. prezesów TK: Jerzego Stępnia, Andrzeja Zolla i Marka Safjana, który chce przedłożyć PO, zakłada ograniczenie władzy prezydenta, m.in. poprzez zmniejszenie progu głosów koniecznych do odrzucania weta, a także wzmocnienie systemu parlamentarno-gabinetowego. Według tego projektu, prezydent zostałby zdefiniowany, jako najwyższy przedstawiciel RP i gwarant ciągłości władzy państwowej, natomiast władza wykonawcza miałaby należeć wyłącznie do rządu. Obecnie prezydenckie weto może być odrzucone przez Sejm większością 3/5 głosów, według projektu b. prezesów konieczne byłoby do tego zebranie jedynie większości bezwzględnej (więcej „za” niż „przeciw” i wstrzymujących się).
Oddzielna sprawa dotyczy trybu wyboru prezydenta. Dotychczas był on wybierany w wyborach powszechnych, co powodowało, iż dostawał do swych kompetencji jak gdyby „wartość dodaną” w postaci wsparcia elektoratu. Propozycja nowa zakłada wybór prezydenta przez Zgromadzenie Narodowe, co nie jest doświadczeniem tylko polskim, ale ma swoje odnośniki w wielu krajach.
Odnosząc się do doświadczeń 12 lat obowiązywania Konstytucji III RP widać wyraźnie, iż przyniosła ona negatywne doświadczenia, w postaci m.in. konfliktów na linii prezydent-premier, które odnotować trzeba zarówno w okresie prezydentury Lecha Wałęsy, Aleksandra Kwaśniewskiego jak i szczególnie Lecha Kaczyńskiego. Widać wyraźnie, że w zapisach Konstytucji zamontowane jest źródło tego konfliktu.
Jego zlikwidowanie lub minimalizacja wiąże się z ograniczeniem kompetencji albo prezydenta, albo rządu i premiera i mądre zapisanie tego w Konstytucji. Widać wyraźnie, że za ograniczeniem władzy prezydenta opowiada się Platforma Obywatelska, a za jej umocnieniem Prawo i Sprawiedliwość. Inne siły polityczne wypowiadają się w tej sprawie na razie dość oględnie.
Wydaje się, że polskie doświadczenia w konstytucyjnym podziale władzy są raczej bliższe niemieckim, niż francuskim czy amerykańskim, więc raczej możemy mieć do czynienia z tendencją do ewoluowania opinii publicznej w kierunku propozycji PO.
Ważna wydaje się na tym tle konstatacja, ale na taką trzeba będzie jeszcze poczekać, który model rządzenia krajem jest w stanie wzmacniać początkującą jeszcze polską demokrację, który zapewnia większą równowagę sił politycznych na forum parlamentarnym i służy wzmocnieniu parlamentu, jako autentycznej emanacji narodu. Dziś wielu obywateli ma przekonanie, że umacnia się model państwa partyjnego, w którym na demokrację jest coraz mniej miejsca.
Osobiście uważam, że więcej argumentów przemawia za ewolucją naszego modelu konstytucyjnego w kierunku rządów parlamentarno-gabinetowych. Konfrontacja na linii rząd-prezydent nie miała u nas, na przestrzeni ostatnich lat, zdrowego charakteru. Cechowały ją często osobiste animozje i konflikty pomiędzy ekipami urzędującymi w obydwu pałacach.
Uważam jednak, że ewolucja w kierunku modelu parlamentarno-gabinetowego powinna skutkować zmianą ordynacji wyborczej do Sejmu, poprzez obniżenie progu wyborczego np. do 3 proc., co pozwoliłoby na stworzenie szerszej reprezentacji sił politycznych i społecznych obecnych w kraju i nadałoby większej reprezentatywności koalicjom rządzącym. Tworzyłoby to większą skłonność dzisiejszych monopoli partyjnych do współpracy.
Lewica parlamentarna i pozaparlamentarna powinna zastanowić się nad takimi rozwiązaniami. Stwarza to bowiem większe szanse na wpływanie przez nią na kierunki rozwoju kraju w ramach, szerszego być może udziału, w pracach parlamentarnych.

Andrzej Ziemski
 

Wydanie bieżące

Recenzje

To nie jest książka, nad którą przechodzi się, jak nad większością innych. To skarb. To pyszne świadectwo czasu. Dwa niesłychanie ważne elementy przyciągnęły mnie do niej i nie pozwoliły mi od niej się oderwać: to, jak bliska jest mi Polska Ludowa, i to jak ogromne znaczenie ma dla mnie literatura biograficzna, w tym autobiografistyka.

Więcej …
 

Jest już na polskim rynku wydawniczym książka o bardzo podobnym tytule: Rzeczpospolita III i pół Sylwii Milan, [Lublin] 2009: zbiór wywiadów z 50 osobami, wydanych na 20. rocznicę obrad Okrągłego Stołu i przedrukowanych z londyńskiego tygodnika „Cooltura”, zbieżność tytułów jest chyba jednak przypadkowa, choć do książki Milan nieprzypadkowo jeszcze powrócę.

Więcej …
 

Profesor Kaarle Nordenstreng jest znanym medioznawcą fińskim związanym z Uniwersytetem w Tampere. Przez wiele lat pełnił funkcję prezydenta Międzynarodowej Organizacji Dziennikarzy z siedzibą w Pradze (IOJ). W ostatnich tygodniach ukazała się opracowana przez niego obszerna monografia  dotycząca historii tej organizacji, ludzi z nią związanych oraz procesów społeczno-politycznych, których była inicjatorem.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 175 gości 

Statystyka

Odsłon : 5962802

Temat dnia

Myśli ze Strasburga

Wysłuchałem wystąpienia premiera Morawieckiego i mam kilka spostrzeżeń. Wystąpienie było sprawne i dobrze wygłoszone. W części pierwszej trzeba zgodzić się z krytyką Unii choćby w sprawie rajów podatkowych oraz pokazania korzyści gospodarczych krajów zachodu z integracji europejskiej.

Więcej …

Na lewicy

W dniu 12 października 2021 roku w rocznicę bitwy pod Lenino, w wielu miejscach w kraju pod pomnikami żołnierzy polskich i radzieckich przedstawiciele ugrupowań lewicowych złożyli kwiaty, upamiętniając rozpoczęcie szlaku bojowego Ludowego Wojska Polskiego na froncie wschodnim II wojny światowej.

Więcej …
 

W dniu 10 października 2021 roku w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Naczelnej PPS. Przyjęto uchwałę w sprawie terminu XLIV Kongresu, który odbyć się ma w Warszawie 19 marca 2022 roku.

Więcej …
 

W dniu 9 października 2021 roku w Warszawie dokonano zakończenia procesu likwidacji SLD i Wiosny i powołano partię Nowa Lewica.

Więcej …
 

W dniu 2 października 2021 roku w Warszawie Konferencja „Relacje Polska-Białoruś – co dalej?” zorganizowana przez Stowarzyszenie Polska-Białoruś przy współudziale redakcji: „Myśl Polska", „Polityka Polska” i  „Przegląd Socjalistyczny”.

Więcej …
 

W związku ze zwycięstwem wyborczym Socjaldemokratycznej Partii Niemiec w wyborach do Bundestagu przewodniczący RN PPS, senator Wojciech Konieczny skierował w dniu 28 września 2021 roku list gratulacyjny na ręce przewodniczącego SPD.

Więcej …
 

18 września 2021 roku w Warszawie  odbyło się spotkanie Polskiego Ruchu Lewicowego (PRL) w organizacji!  Podstawą dyskusji, stał się referat o celach i zadaniach partii w aktualnej sytuacji społeczno-politycznej zaprezentowany przez Koordynatora Krajowego kol. Zbigniewa Sowę.

Więcej …
 

W dniu 9 września 2021 r. odbyła się doroczna, już XIII Konferencja „na szczycie” państw członkowskich BRICS (w formie video linku). Jej hasło brzmiało: „BRICS@15 Cooperation for Continuity, Consolidaion and Consensus” (BRICS@15 - to aluzja do 15 lat istnienia tej Organizacji). Obradom przewodniczył premier Narendra Modi (Indie), rotacyjny przewodniczący BRICS w roku 2021.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna poinformowała w dniu 6 września 2021 roku o swoim stanowisku wobec wprowadzenia przez prezydenta stanu wyjątkowego na części terytorium Polski.

Więcej …
 

W dniu 25 sierpnia 2021 roku odbyło się Zebranie Sprawozdawczo-Wyborcze Koła PPS Warszawa-Śródmieście. Uczestniczący w nim członkowie wyrazili uznanie dla ustępującego Komitetu, którego pracami kierował tow. Janusz Ptaszkiewicz.
Komitet uzyskał absolutorium od uczestników zebrania.

Więcej …
 

Zbigniew Sowa – działacz lewicy z Pomorza poinformował, że w dniu 29 lipca 2021 roku  w Sosnowcu zawiązała się grupa 11 osób inicjująca powołanie do życia nowej lewicowej partii politycznej o nazwie: POLSKI RUCH LEWICOWY, którego zwieńczeniem będzie spotkanie założycielskie planowane na połowę września br. w Warszawie.

Więcej …
 

Tradycyjnie, co roku, z okazji kolejnych rocznic wybuchu Powstania Warszawskiego przedstawiciele Polskiej Partii Socjalistycznej składają kwiaty przed pomnikami, tablicami pamięci i na grobach ofiar tego największego w XX wieku zbiorowego aktu walki o wolność i niepodległość Polski.

Więcej …
 

Polska Partia Socjalistyczna opublikował w dniu 29 lipca 2021 roku na swej stronie internetowej Tezy do dyskusji przed zbliżającym się Kongresem Partii.

Więcej …