Współrządzenie, czy konkurencja

Kilkanaście dni temu premier zaproponował zmiany w Konstytucji RP w kierunku ograniczenia władzy prezydenta i usankcjonowanie władzy premiera, poprzez jej rozszerzenie i pójście w kierunku modelu kanclerskiego, znanego np. z doświadczeń niemieckich, czy austriackich. Propozycja wzbudza uzasadnione emocje środowisk politycznych i wymaga poważnej, rzeczowej debaty. Nie można jej jednak zlekceważyć, ani przejść obojętnie.

Mamy za sobą doświadczenia ustroju zbudowanego na Konstytucji z 1997 roku. Minęło ponad 12 lat, co w różnych środowiskach politycznych przejawia się w postaci wniosków i propozycji. Okres podlegający ocenie dotyczy praktycznie dwóch pełnych kadencji prezydenckich, czterech parlamentarnych oraz siedmiu rządów.
Czy możliwe jest dziś, w krótkim czasie, na rok przed wyborami prezydenckimi dokonanie rzetelnej oceny funkcjonowania zapisów Konstytucji w obszarze relacji kompetencji prezydenta i premiera. Obawiam się, że mamy za mało czasu, tym bardziej, że jeśli pojawiłyby się wnioski dotyczące zmiany Konstytucji, to muszą mieć one odpowiednią większość parlamentarną. Pytanie, czy taka się znajdzie.
Według publikowanych już informacji projekt przygotowany pod patronatem trzech b. prezesów TK: Jerzego Stępnia, Andrzeja Zolla i Marka Safjana, który chce przedłożyć PO, zakłada ograniczenie władzy prezydenta, m.in. poprzez zmniejszenie progu głosów koniecznych do odrzucania weta, a także wzmocnienie systemu parlamentarno-gabinetowego. Według tego projektu, prezydent zostałby zdefiniowany, jako najwyższy przedstawiciel RP i gwarant ciągłości władzy państwowej, natomiast władza wykonawcza miałaby należeć wyłącznie do rządu. Obecnie prezydenckie weto może być odrzucone przez Sejm większością 3/5 głosów, według projektu b. prezesów konieczne byłoby do tego zebranie jedynie większości bezwzględnej (więcej „za” niż „przeciw” i wstrzymujących się).
Oddzielna sprawa dotyczy trybu wyboru prezydenta. Dotychczas był on wybierany w wyborach powszechnych, co powodowało, iż dostawał do swych kompetencji jak gdyby „wartość dodaną” w postaci wsparcia elektoratu. Propozycja nowa zakłada wybór prezydenta przez Zgromadzenie Narodowe, co nie jest doświadczeniem tylko polskim, ale ma swoje odnośniki w wielu krajach.
Odnosząc się do doświadczeń 12 lat obowiązywania Konstytucji III RP widać wyraźnie, iż przyniosła ona negatywne doświadczenia, w postaci m.in. konfliktów na linii prezydent-premier, które odnotować trzeba zarówno w okresie prezydentury Lecha Wałęsy, Aleksandra Kwaśniewskiego jak i szczególnie Lecha Kaczyńskiego. Widać wyraźnie, że w zapisach Konstytucji zamontowane jest źródło tego konfliktu.
Jego zlikwidowanie lub minimalizacja wiąże się z ograniczeniem kompetencji albo prezydenta, albo rządu i premiera i mądre zapisanie tego w Konstytucji. Widać wyraźnie, że za ograniczeniem władzy prezydenta opowiada się Platforma Obywatelska, a za jej umocnieniem Prawo i Sprawiedliwość. Inne siły polityczne wypowiadają się w tej sprawie na razie dość oględnie.
Wydaje się, że polskie doświadczenia w konstytucyjnym podziale władzy są raczej bliższe niemieckim, niż francuskim czy amerykańskim, więc raczej możemy mieć do czynienia z tendencją do ewoluowania opinii publicznej w kierunku propozycji PO.
Ważna wydaje się na tym tle konstatacja, ale na taką trzeba będzie jeszcze poczekać, który model rządzenia krajem jest w stanie wzmacniać początkującą jeszcze polską demokrację, który zapewnia większą równowagę sił politycznych na forum parlamentarnym i służy wzmocnieniu parlamentu, jako autentycznej emanacji narodu. Dziś wielu obywateli ma przekonanie, że umacnia się model państwa partyjnego, w którym na demokrację jest coraz mniej miejsca.
Osobiście uważam, że więcej argumentów przemawia za ewolucją naszego modelu konstytucyjnego w kierunku rządów parlamentarno-gabinetowych. Konfrontacja na linii rząd-prezydent nie miała u nas, na przestrzeni ostatnich lat, zdrowego charakteru. Cechowały ją często osobiste animozje i konflikty pomiędzy ekipami urzędującymi w obydwu pałacach.
Uważam jednak, że ewolucja w kierunku modelu parlamentarno-gabinetowego powinna skutkować zmianą ordynacji wyborczej do Sejmu, poprzez obniżenie progu wyborczego np. do 3 proc., co pozwoliłoby na stworzenie szerszej reprezentacji sił politycznych i społecznych obecnych w kraju i nadałoby większej reprezentatywności koalicjom rządzącym. Tworzyłoby to większą skłonność dzisiejszych monopoli partyjnych do współpracy.
Lewica parlamentarna i pozaparlamentarna powinna zastanowić się nad takimi rozwiązaniami. Stwarza to bowiem większe szanse na wpływanie przez nią na kierunki rozwoju kraju w ramach, szerszego być może udziału, w pracach parlamentarnych.

Andrzej Ziemski
 

Wydanie bieżące

Recenzje

W 2018 roku ukazała się wizjonerska książka Jamie Bartlett’a „Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację”. Jest ona analizą relacji człowieka ze światem cyfrowym, w który dopiero wchodzimy. Szczególnie wiele miejsca autor poświęca ewolucji liberalnego modelu demokracji w starciu z nowymi technologiami, ich przemożnym wpływem na człowieka i budowane od wieków struktury państwa demokratycznego.

Więcej …
 

Postać Tadeusza Kościuszki, wybitnego Polaka, bohatera dwóch kontynentów mimo upływu ponad 200 lat od jego śmierci cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wielu historyków i polityków polskich i zagranicznych. Prace poświęcone jego osobie i działalności ukazują się nieprzerwanie od ponad 200 lat. Jedna z nich autorstwa Piotra Marka Napierały pt „Żołnierz i filozof.

Więcej …
 

Przez okres ostatnich dwóch lat, z różną intensywnością, na ogół jednak raz w tygodniu, publikowałem na łamach gazety Trybuna materiały publicystyczne, eseje i komentarze w ramach cyklu My Socjaliści. Obejmowały one szeroki wachlarz  problemów, choć założeniem moim było ukazanie otaczającej nas rzeczywistości społeczno-politycznej poprzez doświadczenia i wartości ideowe polskich socjalistów. Sytuacja ta była konsekwencją mojego zaangażowania w działalność w ruchu socjalistycznym, szczególnie w ramach PPS a także aktywną, prowadzoną od lat działalność dziennikarską i publicystyczną na łamach wielu pism i w Internecie.

Więcej …
 

 

 
 
 
 
 

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 25 gości 

Statystyka

Odsłon : 5072192

Więcej …
 

Więcej …
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej …

Temat dnia

Dali się zrobić w konia

Lewica, nie dość z tym, to trzy partie SLD, Razem i Wiosna zgodziły się na elastyczną interpretację Konstytucji a także na " poluzowanie " prawa przy zmianach regulaminu sejmowego.
By to uzasadnić dołączyli do chóru populistycznych sloganów o pośpiech w walce o zdrowie i dobrobyt Polaków.

Więcej …

Na lewicy

Polska Partia Socjalistyczna opublikowała w dniu 29 marca 2020 roku dwa stanowiska polityczne związane z aktualną sytuacją w kraju. Jedno dotyczy tzw. tarczy antykryzysowej, drugie terminu wyborów prezydenckich.

Więcej …
 

Apel do Prezydenta i Premiera RP o przesunięcie terminu wyborów prezydenckich zaplanowanych na 10 maja 2020 r.
(do wiadomości Marszałków Sejmu i Senatu RP)

Więcej …
 

Według danych oficjalnych na 21 marca 2020 roku Państwowa Komisja Wyborcza zarejestrowała 34 komitety wyborcze.

Więcej …
 

Prezydium Porozumienia Socjalistów przyjęło w dniu 18 marca 2010 roku stanowisko w sprawie wyborów prezydenckich. Socjaliści opowiadają się za ich przełożeniem w czasie, w związku z niemożliwością dopełnienia zapisów Konstytucji dotyczących warunków i trybu wyborów oraz samej kampanii.

Więcej …
 

W dniu 3 marca 2020 roku w Warszawie zmarł Stanisław Kania, ostatni I sekretarz Komitetu Centralnego PZPR.

Więcej …
 

W warszawskiej siedzibie NOT odbyło się, 1 marca spotkanie kandydata lewicy do Sejmu RP Roberta Biedronia. W spotkaniu uczestniczyli między innymi, Włodzimierz Czarzasty (SLD) oraz Adrian Zandberg (RAZEM)

Więcej …
 

W dniu 26 lutego 2020 roku w Warszawie odbyło się comiesięczne zebranie Koła PPS Warszawa-Śródmieście. Po raz pierwszy wziął w nim udział wybrany przed rokiem, przewodniczący Rady Naczelnej PPS, sen. Wojciech Konieczny.

Więcej …
 

Z dokumentów przekazanych PAP w dniu 4 lutego 2020 roku wynika, że Sąd Okręgowy w Warszawie wydał decyzję o wpisaniu do ewidencji partii politycznych zmian w statucie Sojuszu Lewicy Demokratycznej, która zmienia nazwę SLD na "Nowa Lewica". Sąd wpisał również do ewidencji znak graficzny "Lewica", którym SLD, Wiosna i Lewica Razem posługiwała się w kampanii parlamentarnych i którym posługuje się także klub parlamentarny.

Więcej …
 

W dniu 1 Lutego 2020 roku odbyło się w Warszawie posiedzenie Rady Naczelnej PPS.

Więcej …
 

W dniu 31 stycznia 2010 roku mija 15 rocznica śmierci Jana Mulaka – honorowego przewodniczącego PPS, działacza społecznego, wyśmienitego trenera i wychowawcy, wielkiego patrioty i żołnierza.

Więcej …
 

W dniu 29 stycznia 2020 roku odbyło się zebranie Koła PPS Warszawa Śródmieście. Dyskutowano o przygotowaniach do wyborów prezydenckich. Koło przyjęło uchwałę w tej sprawie skierowaną do Rady Naczelnej PPS, której posiedzenie planowane jest na dzień 2 lutego.

Więcej …
 

W dniach 20-21 stycznia 2020 roku w Warszawie w Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej oraz w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego odbyła się konferencja naukowa pt.: „Ludowa i socjalistyczna wizja niepodległej Polski”.

Więcej …