W nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku, w Lublinie, powstał pierwszy niezależny od zaborców polski rząd – Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, znany również jako rząd lubelski. Na jego czele stanął Ignacy Daszyński, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), który objął funkcję premiera.
Rząd ten był wyrazem dążeń lewicy niepodległościowej do stworzenia demokratycznej i socjalnej Polski po upadku monarchii austro-węgierskiej i klęsce państw centralnych w I wojnie światowej.
W skład Tymczasowego Rządu Ludowego weszli przedstawiciele różnych ugrupowań lewicowych i chłopskich m.in. :
• Ignacy Daszyński – premier
• Edward Rydz-Śmigły – minister wojny
• Stanisław Thugutt – minister spraw wewnętrznych
• Tomasz Arciszewski – minister pracy
Rząd miał swoją siedzibę w Pałacu Lubomirskich przy placu Litewskim w Lublinie.
7 listopada rząd ogłosił Manifest do Ludu Polskiego, w którym zapowiedziano:
• utworzenie Polskiej Republiki Ludowej
• likwidację Rady Regencyjnej
• powszechne prawa wyborcze, w tym dla kobiet
• wolność sumienia, słowa, zgromadzeń i strajków
• ośmiogodzinny dzień pracy
• nacjonalizację kopalń i wielkiej własności ziemskiej
• powołanie Sejmu ustawodawczego jako organu suwerennej władzy
Był to program o wyraźnie socjalistycznym i demokratycznym charakterze, który miał na celu budowę państwa sprawiedliwości społecznej.
Znaczenie i zakończenie działalności
Choć rząd Daszyńskiego istniał zaledwie kilka dni – do 11 listopada 1918 roku, kiedy to Ignacy Daszyński złożył dymisję na ręce Józefa Piłsudskiego – jego działalność miała ogromne znaczenie symboliczne i polityczne. Był to pierwszy rząd, który ogłosił pełną niepodległość Polski i zaproponował nowoczesny, demokratyczny model państwa.
Wielu jego członków weszło później w skład rządu Jędrzeja Moraczewskiego, powołanego przez Piłsudskiego 17 listopada 1918 roku, kontynuując idee zapoczątkowane w Lublinie
PPS Łódź Polesie - Facebook 7.11.2025
Są książki, które próbują objaśnić geopolitykę. „Odessanie” Anety Wybieralskiej i Janka Sanockiego robią coś trochę innego: zamiast zaczynać od map, sojuszy i interesów wielkich państw, pozwalają najpierw wejść do miasta i pobyć w nim przez chwilę.
Opracowanie „O racji stanu. Ignacy Daszyński 1866-1936” powstało w Roku Daszyńskiego ogłoszonym przez Sejm RP z okazji 90 rocznicy śmierci wybitnego socjalisty i jednego z twórców niepodległości Polski w 1918 roku.
W czerwcu, w warszawskim Klubie Księgarza na Rynku Starego Miasta miała miejsce promocja książki prof. Zdzisławy Janowskiej „Dobro wspólne a rzeczywistość polska. Patologia rządzenia”. Książka ta została napisana w oparciu o własne badania Uczonej, o dokumenty i obserwacje uczestniczące. Autorką jest uczoną i zarazem politykiem.
Książka „Przegląd Socjalistyczny: Almanach 2004 – 2024” jest zbiorem wybranych artykułów, które ukazały się w okresie ostatnich 20 lat na łamach kwartalnika. Stanowią one niewielką, ale ważną cześć dorobku pisma. Jest to zbiór 60 artykułów: esejów, materiałów publicystycznych, felietonów napisanych przez 42 wybitnych autorów.
